{"id":3238,"date":"2021-01-27T07:23:00","date_gmt":"2021-01-27T06:23:00","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/?page_id=3238"},"modified":"2025-03-24T11:51:07","modified_gmt":"2025-03-24T10:51:07","slug":"litwa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/?page_id=3238","title":{"rendered":"Litwa"},"content":{"rendered":"\n
\n\n\n
\"Pomnik
Pomnik Adama Mickiewicza, Gedyminas Jokubonis 1984<\/center><\/figcaption><\/figure>\n

Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 Polacy na Litwie zamieszkiwali g\u0142\u00f3wnie rejon Kowna i tereny na p\u00f3\u0142noc od tego rejonu (Kiejdany) oraz na pograniczu z Polsk\u0105 (Wi\u0142komierz, Uciana, Koszedary). W 1938 na Litwie by\u0142o 10 polskich szk\u00f3\u0142 podstawowych, istnia\u0142y te\u017c 3 gimnazja prywatne (w Kownie, Poniewie\u017cu i Wi\u0142komierzu). Dzia\u0142a\u0142y m.in. Klub Sportowy „Sparta”, organizacje robotnicze i rolnicze, instytucje bankowe, sp\u00f3\u0142dzielnie, towarzystwo ubezpieczeniowe. Wychodzi\u0142a prasa: „Dzie\u0144 Polski”, „Chata Rodzinna”, „Dziennik \u015bwi\u0105teczny”, „G\u0142os M\u0142odych”, „Poradnik Rolnika”, „Iskry”. Podczas II wojny \u015bwiatowej ludno\u015b\u0107 polska zosta\u0142a poddana w\u0142adzy kolejno: sowieckiej, litewskiej, ponownie sowieckiej, niemieckiej oraz znowu sowieckiej i litewskiej. W okresie okupacji sowieckiej zamkni\u0119to wszystkie polskie organizacje, tak\u017ce teatry i kabarety Wilna; nast\u0119powa\u0142y kolejne fale aresztowa\u0144 i zsy\u0142ek. Po II wojnie \u015bwiatowej, w dw\u00f3ch falach repatriacji (1945-1947 i 1955-1957), Litw\u0119 opu\u015bci\u0142o ponad 200 tys. Polak\u00f3w. W 1993 Litw\u0119 zamieszkiwa\u0142o ok. 300 tys. Polak\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie w Wilnie i jego rejonie. Po roku 1988 powsta\u0142o Stowarzyszenie Spo\u0142eczno-Kulturalne Polak\u00f3w na Litwie (1989 Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Litwie), rozwin\u0119\u0142a si\u0119 prasa, wychodz\u0105: \u201eKurier Wile\u0144ski\u201d, \u201eZnad Wilii\u201d (od 1989), \u201eMagazyn Wile\u0144ski\u201d (od 1990) i \u201eS\u0142owo Wile\u0144skie\u201d (od 1994); s\u0105 nadawane polskie programy radiowe i telewizyjne.<\/p>
\n\n\n\n\n\n
\n\"Kurier<\/A><\/FONT><\/TD>\n\n\"Spotkania\"\n<\/A><\/FONT><\/TD>\n<\/tr>\n
\n\"Rota\"\n<\/A><\/FONT><\/TD>\n\n\"Tygodnik<\/A><\/FONT><\/TD>\n<\/tr>\n<\/TABLE>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
[…]<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3238","page","type-page","status-publish"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3238"}],"version-history":[{"count":39,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5581,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/3238\/revisions\/5581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}