![\"\"](\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Brasao_paranagua.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
[..]Szybko i pomy\u015blnie przebiega\u0142a podr\u00f3\u017c \u017caglowca \u201eEmma\u201d, kt\u00f3ry w czerwcu 1867 roku, po wy\u0142adowaniu w Buenos Aires materia\u0142u do budowy dr\u00f3g \u017celaznych przywiezionego z Londynu, zd\u0105\u017ca\u0142 w drodze powrotnej do portu Paranagu\u00e1 w brazylijskim stanie Parana.<\/em><\/p>\n Sprzyjaj\u0105cy wiatr p\u00f3\u0142nocny i p\u00f3\u0142nocno-wschodni znakomicie u\u0142atwi\u0142 brygowi wp\u0142yni\u0119cie do zatoki Laranjeiras od strony p\u00f3\u0142nocnej \u2014 od tej strony w\u0142a\u015bnie, gdzie kana\u0142 posiada\u0142 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 najdogodniejsz\u0105 dla statk\u00f3w zawijaj\u0105cych do Paranagu\u00e1 i pobliskiej Antoniny. Zgodnie z regulaminem portowym bryg zatrzyma\u0142 si\u0119 u uj\u015bcia kana\u0142u, oczekuj\u0105c przybycia pilota, przeprowadzaj\u0105cego statki i barki przez kana\u0142 do w\u0142a\u015bciwego miejsca w zatoce, gdzie bezpiecznie mo\u017cna stan\u0105\u0107 na kotwicy. Pilot zauwa\u017cy\u0142 natychmiast statek u wej\u015bcia do zatoki. Zawiadomiwszy o jego nadej\u015bciu w\u0142adze portowe i urz\u0105d celny za pomoc\u0105 sygnalizacji chor\u0105giewkowej, sam pospieszy\u0142 bezzw\u0142ocznie na pok\u0142ad. Pogoda by\u0142a wspania\u0142a, czas na wp\u0142yni\u0119cie do zatoki odpowiedni. Wiatr p\u00f3\u0142nocno-wschodni i znaczny przyb\u00f3r morza zapewnia\u0142y dostateczn\u0105 wysoko\u015b\u0107 zwierciad\u0142a wody w kanale, by bryg bezpiecznie m\u00f3g\u0142 si\u0119 przedosta\u0107 mi\u0119dzy wyspami Do Mel, Raza, Pe\u00e7as, Das Cobras i Cutinga a\u017c do zewn\u0119trznego portu w Paranagu\u00e1. O zmroku bryg stan\u0105\u0142 na kotwicy u wybrze\u017ca Passagueira, naprzeciw portu Do Gato.<\/em><\/p>\n W owych czasach wi\u0119ksze statki nie zawija\u0142y do portu zewn\u0119trznego Paranagu\u00e1, omijaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c i drugi z port\u00f3w para\u0144skich \u2014 Antonin\u0119. Jedynie w porcie wewn\u0119trznym Rio Itiber\u00e9, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 stary urz\u0105d celny, mo\u017cna by\u0142o dostrzec kilka barek lub niewielkich statk\u00f3w. Tylko nieliczne \u0142odzie \u017caglowe, powracaj\u0105ce z miasta i z przycz\u00f3\u0142ka ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszej Panny do Rocio na p\u00f3\u0142nocne wybrze\u017ce zatoki, kr\u0105\u017cy\u0142y po kanale. Ale gdy wiatr \u015bcicha\u0142 i opada\u0142 przyb\u00f3r w\u00f3d, opustosza\u0142a zatoka o g\u0142adkiej zwierciadlanej powierzchni przybiera\u0142a wygl\u0105d pe\u0142nego bezmiernego morza. Zmierzcha\u0142o ju\u017c, gdy statek stan\u0105\u0142 na kotwicy w porcie Paranagu\u00e1. S\u0142o\u0144ce ju\u017c zachodzi\u0142o i kry\u0142o si\u0119 za g\u00f3rami Maicathiza, rzucaj\u0105c na niebo i widnokr\u0105g ostatnie promienie t\u0119czowych blask\u00f3w. Cisza niezm\u0105cona panowa\u0142a w powietrzu; tafla morza g\u0142adka by\u0142a jak lustro.\u00a0 Wkr\u00f3tce po zatrzymaniu statku kapitan jego uda\u0142 si\u0119 \u0142odzi\u0105 do miasta, by osobi\u015bcie przedstawi\u0107 si\u0119 kapitanowi portu oraz porozumie\u0107 si\u0119 z kupcami drzewnymi, zamieszka\u0142ymi w porcie Guaraquessaba. Guaraquessaba eksportowa\u0142a w owych czasach ogromne ilo\u015bci drzewa i innych towar\u00f3w do port\u00f3w Rio da Prata w Argentynie<\/em>[\u2026]<\/p>\n Ten, niepozbawiony warto\u015bci literackich, wst\u0119p do Pami\u0119tnika<\/i><\/em> Edmunda Sebastiana Wosia Saporskiego dobrze oddaje, co czu\u0142 uciekaj\u0105cy od s\u0142u\u017cby wojskowej w Prusach m\u0142odzieniec, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 ojcem emigracji polskiej do Brazylii. To jemu zawdzi\u0119czamy, \u017ce Polacy nie rozpierzchli si\u0119 po tym ogromnym kraju i utworzyli pr\u0119\u017cne centrum o\u015bwiaty i kultury w stanie Parana [Pionierskie lata,<\/i><\/em> w: Emigracja polska w Brazylii : sto lat osadnictwa<\/i><\/em>, Warszawa: Ludowa Sp\u00f3\u0142dzielnia Wydawnicza, 1971, s. 46-64].<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Saporski.jpg\")
Saporski w 1868 r. przyby\u0142 do kolonii niemieckiej w Blumenau. Tam spotka\u0142 si\u0119 z ks. Antonim Zieli\u0144skim i po rozmowach postanowili zdoby\u0107 ziemi\u0119 dla imigrant\u00f3w polskich w stanie Paran\u00e1. Saporski uda\u0142 si\u0119 osobi\u015bcie do Rio de Janeiro i dzi\u0119ki listom polecaj\u0105cym od ks. Zieli\u0144skiego zosta\u0142 przyj\u0119ty przez cesarza, kt\u00f3ry popar\u0142 ich inicjatyw\u0119. W 1871 r. dotarli do Kurytyby pierwsi polscy osadnicy, kt\u00f3rym przydzielo dzia\u0142ki w Pilarzinho. Saporski po\u0142o\u017cy\u0142 du\u017ce zas\u0142ugi dla organizacji \u017cycia kulturalnego emigracji polskiej w Paranie. Przez wiele lat redagowa\u0142 Gazet\u0119 Polsk\u0105 w Brazylii i pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 prezesa Towarzystwa Tadeusza Ko\u015bciuszki.\u00a0 W 1924 r., w dow\u00f3d uznania dla jego zas\u0142ug, rz\u0105d polski nada\u0142 Saporskiemu order Odrodzenia Polski. W 1953 r. w Kurytybie postawiono pomnik dla uczczenia jego pami\u0119ci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"