{"id":1386,"date":"2020-03-29T10:52:01","date_gmt":"2020-03-29T08:52:01","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/?page_id=1386"},"modified":"2026-03-13T07:46:46","modified_gmt":"2026-03-13T06:46:46","slug":"polonijne-wydawnictwa-w-brazylii","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/?page_id=1386","title":{"rendered":"Polonijne wydawnictwa w Brazylii"},"content":{"rendered":"<hr \/>\n<p>Pocz\u0105tki polonijnego ruchu wydawniczego wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z rozwojem prasy. Pierwsze polskie czasopismo w Brazylii wydano w Paranie nak\u0142adem Drukarni i Sk\u0142adu Papieru K. Szulca. Karol Szulc by\u0142 kupcem z Poznania i do Brazylii wyemigrowa\u0142 w r. 1884. W 1892 r. zacz\u0105\u0142 wydawa\u0107 tygodnik <strong>\u2018\u2018Gazet\u0119 Polsk\u0105 w Brazylji\u2019\u2018<\/strong> b\u0119d\u0105c jej pierwszym i jedynym redaktorem. Wobec braku zainteresowania musia\u0142 zawiesi\u0107 jej wydawanie, ale po uzyskaniu wsparcia wp\u0142ywowych polskich emigrant\u00f3w, z Wosiem-Saporskim na czele, wydawanie Gazety wznowiono, a jej kolejnymi redaktorami byli Edmund Sebastian Wo\u015b-Saporski i Mieczys\u0142aw Radziszewski. Radziszewski by\u0142 r\u00f3wnie\u017c redaktorem pisma satyrycznego \u201c<strong>Djablik Para\u0144ski<\/strong>\u2019\u2018 wychodz\u0105cego w Kurytybie w r. 1989. \u201e<strong>Gazeta Polska w Brazylji<\/strong>\u201d mia\u0142a p\u00f3\u017aniej wielu redaktor\u00f3w: Franciszka. Dybowicza, Leona Bieleckiego, Jana Petersa, Mieczys\u0142awa Grossa, Franciszka Wochnika, Paw\u0142a Nikodema, Teodora Drapiewskiego, czy Wac\u0142awa Mariana Marynowskiego. Pocz\u0105tkowo <strong>\u2018\u2018Gazet\u0119 Polsk\u0105 w Brazylji<\/strong>\u2019\u2018 wydawano w nak\u0142adzie 500 egzemplarzy. \u2018<strong>\u2018Gazeta\u2019\u2018<\/strong> wychodzi\u0142a do roku 1894. Po przej\u0119ciu jej drukarni przez Ignacego Waberskiego, przez dwa lata wychodzi\u0142a <strong>\u2018\u2018Polonia\u2019<\/strong>\u2018, kt\u00f3r\u0105 w 1896 przej\u0105\u0142 Karol Szulc i wznowi\u0142 \u2018\u2018Gazet\u0119\u2019\u2018, z dodatkiem \u2018\u2018<strong>Poranek<\/strong>\u2019\u2018. W pocz\u0105tkach XX w. Wilhelm Meli\u0144ski zacz\u0105\u0142 wydawa\u0107 konkurencyjny w stosunku do gazety Szulca \u2018\u2018<strong>Kurier Para\u0144ski<\/strong>\u2019\u2018. Szulc by\u0142 zwolennikiem kolonizacji Parany przez emigrant\u00f3w polskich, stoj\u0105c w opozycji do rz\u0105du austriackiego, kt\u00f3ry kierowa\u0142 do Parany emigracj\u0119 ukrai\u0144sk\u0105. Z \u2018\u2018Gazet\u0105\u2019\u2018 pr\u00f3bowa\u0142a rywalizowa\u0107 \u2018\u2018<strong>Prawda<\/strong>\u2019\u2018 za\u0142o\u017cona przez zecera Franciszka Dybowicza, kt\u00f3r\u0105 po\u017aniej przej\u0105\u0142 J\u00f3zef Oko\u0142owicz, przedstawiciel Towarzystwa Handlowo-Geograficznego ze Lwowa \u2013 pierwszej organizacji polskiej zainteresowanej emigracj\u0105 Polak\u00f3w z zaboru austriackiego do Parany. Po powrocie Oko\u0142owicza do kraju, \u017cywo redagowana \u2018\u2018<strong>Prawda<\/strong>\u2019\u2018 zosta\u0142a przej\u0119ta przez Leona Bieleckiego, kt\u00f3ry po\u0142\u0105czy\u0142 j\u0105 z \u2018\u2018<strong>Gazet\u0105 Polsk\u0105 w Brazylji<\/strong>\u2019\u2018.<\/p>\n<p>W 1898 roku wychodzi\u0142 <strong>\u2018\u2018Poranek\u2019\u2018, <\/strong>b\u0119d\u0105cy dodatkiem \u2018\u2018<strong>Gazety Polskiej w Brazylji<\/strong>\u2019\u2018.<\/p>\n<p>W latach 1897-1898 wydawany by\u0142 <strong>\u2018\u2018Kurier Para\u0144ski\u2019\u2018.<\/strong> Tygodnik by\u0142 dzie\u0142em Gilherme Meli\u0144skiego, ciesz\u0105cego si\u0119 wsparciem towarzystwa \u0141\u0105czno\u015b\u0107 i Zgoda.<\/p>\n<p>W 1898 roku wydawany by\u0142 <strong>\u2018\u2018Djablik Para\u0144ski\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>W latach 1900-1901 wychodzi\u0142 bogato ilustrowany tygodnik <strong>\u2018\u2018Prawda\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>W latach 1900-1901 wydawany by\u0142 przez cz\u0142onk\u00f3w najstarszego Towarzystwa Tadeusza Ko\u015bciuszki <strong>\u2018\u2018Robotnik Para\u0144ski\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>Pojawia si\u0119 na rynku polonijnym kolejne pismo satyryczne \u2018\u2018<strong>Djablik<\/strong>\u2019\u2018. Wydawane by\u0142o tylko przez rok (1902 roku). Tego samego roku pojawi\u0142 si\u0119 kolejny tytu\u0142 satyryczny: \u2018\u2018<strong>\u015acierka<\/strong>\u2019\u2018.<\/p>\n<p>W 1905 roku w mie\u015bcie Rio Grande, w stanie Rio Grande do Sul, wydany zosta\u0142 tylko jeden numer <strong>\u2018\u2018Naprz\u00f3d\u2019\u2018, <\/strong>jako organu Towarzystwa polskiego Orze\u0142 Bia\u0142y.<\/p>\n<p>W roku 1905 ponownie ukaza\u0142 si\u0119 tygodnik <strong>\u2018\u2019Polak w Brazylji\u2019\u2018.<\/strong> Jego redaktorem zosta\u0142 Jan Hempel. By\u0142o to pismo post\u0119powe i antyklerykalne. W latach 1913-1914 pismo publikowa\u0142o dodatki: \u2018\u2018<strong>Szko\u0142a Ludowa<\/strong>\u2019\u2018 i \u2018\u2018<strong>Escolaridade Polonesa<\/strong>\u2019\u2018. Po wyje\u017adzie Kazimierza Warcha\u0142owskiego do Polski nast\u0119puje upadek pisma. Ostatni numer ukaza\u0142 si\u0119 18 sierpnia 1920 roku.<\/p>\n<p>W latach 1907-1908 w S\u00e3o Paulo wydawany by\u0142 \u2018<strong>\u2018Dzwon Polski\u2019<\/strong>\u2018. Pismo propagowa\u0142o imigracj\u0119 polsk\u0105 do Brazylii, pragn\u0105c pozyska\u0107 si\u0142\u0119 robocz\u0105 na plantacje kawy.<\/p>\n<p>W 1908 roku wychodzi\u0142, tak\u017ce w S\u00e3o Paulo, wydawany po portugalsku <strong>\u2018\u2018Imigrante\u2019\u2018. <\/strong>Pismo publikowa\u0142o wiele wiadomo\u015bci o Polsce.<\/p>\n<p>Ludwik Szczerbowski wydawa\u0142 w latach 1908-1909 w Kurytybie pismo o charakterze popularnym i lewicuj\u0105cym \u2018<strong>\u2018Nar\u00f3d\u2019<\/strong>\u2018.<\/p>\n<p>Na kr\u00f3tko ukaza\u0142o si\u0119 w 1909 roku pismo <strong>\u2018\u2018\u017bycie\u2019\u2018. <\/strong>Wydawane by\u0142o przez Rados\u0142awa Neymana i mia\u0142o charakter antyklerykalny.<\/p>\n<p>W w Iju\u00ed, w Rio Grande do Sul, w latach 1909-1910 pod kierunkiem Adama Zgraji wychodzi\u0142 <strong>\u2018\u2018Kolonista\u2019\u2018. <\/strong>By\u0142o to pismo lokalne, z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 Stanis\u0142aw K\u0142obukowski. \u2018\u2018<strong>Kolonista<\/strong>\u2019\u2018 wyda\u0142 po polsku \u2018\u2018Histori\u0119 Brazylii\u2019\u2018 przeznaczon\u0105 dla szk\u00f3\u0142 polskich.<\/p>\n<p>W 1909 roku wydawany by\u0142 w Kurytybie <strong>\u2018\u2018Emigrant Polski w Paranie\u2019\u2018.<\/strong> Szerzy\u0142 propagand\u0119 na rzecz emigracji polskiej do Parany.<\/p>\n<p>W 1911 roku wydawany by\u0142 <strong>\u2018\u2018Tygodnik Polski\u2019\u2018.<\/strong> Wysz\u0142o zaledwie kilka jego numer\u00f3w.<\/p>\n<p>Grupa dzia\u0142aczy Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) pod przewodnictwem dr Szymona Kossobudzkiego wydawa\u0142a w latach 1912-1913 pismo <strong>\u2018\u2018Niwa\u2019\u2018. <\/strong>Redaktorem by\u0142 Wojciech Szukiewicz. <strong>\u2018\u2018Niwa\u2019<\/strong>\u2018 mia\u0142a charakter post\u0119powy i broni\u0142a niepodleg\u0142o\u015bci Polski.<\/p>\n<p>W latach 1913-1914 wychodzi w Kurytybie <strong>\u2018\u2018Ogniwo\u2019<\/strong>\u2018 b\u0119d\u0105ce organem \u2018\u2018Unii Robotnik\u00f3w Polskich\u2019\u2018. Z czasem redaktorzy przenie\u015bli si\u0119 do Ponta Grossa, gdzie przez kr\u00f3tki czas (od 15 pa\u017adziernika 1915 roku do 20 marca 1916 roku), jako \u2018\u2018Polska Komisja Wojskowa w Ameryce \u0141aci\u0144skiej\u2019\u2018 wydawali \u2018\u2018Ogniwo\u2019\u2018, a p\u00f3\u017aniej <strong>\u2018\u2018Wiadomo\u015bci Wojskowe\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>W Iju\u00ed \u2013 w latach 1914-1915 \u2013 zaczyna si\u0119 ukazywa\u0107 pismo <strong>\u2018\u2018Kolonista Polski\u2019<\/strong>\u2018. Redaktorem by\u0142 ks. Antoni Cuber.<\/p>\n<p>\u2018\u2018<strong>Ogniwo<\/strong>\u2019\u2018 wychodz\u0105ce w Ponta Grossa w 1916 roku zmienia nazw\u0119 na \u2018\u2018<strong>Pobudka<\/strong>\u2019\u2018 i pod tym tytu\u0142em ukazuje si\u0119 do 24 sierpnia 1918 roku Pismo to by\u0142o organem wszystkich organizacji polskich w Ameryce Po\u0142udniowej walcz\u0105cych o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski.<\/p>\n<p>Po raz kolejny \u2018\u2018<strong>Pobudka<\/strong>\u2019\u2018 przechodzi metamorfoz\u0119. Pod koniec 1918 roku zmienia orientacj\u0119 i nazw\u0119 na \u2018\u2018<strong>\u015awit<\/strong>\u2019\u2018. W po\u0142owie 1921 roku redakcja przenosi si\u0119 do Kurytyby. Pismo wychodzi do 11 listopada 1928 roku Z czasem podj\u0119to wysi\u0142ek ponownego wydawania tego pisma. 13 maja 1935 roku wyszed\u0142, tylko jeden numer.<\/p>\n<p>Pod koniec 1916 roku pojawi\u0142 si\u0119 kolejny tytu\u0142. By\u0142o to pismo <strong>\u2018\u2018Cz\u0142owiek Le\u015bny\u2019\u2018. <\/strong>Wydano tylko cztery numery. Przypuszcza si\u0119, \u017ce pismo wydawane by\u0142o przez Witolda \u017bongo\u0142\u0142owicza w Mallet.<\/p>\n<p>W latach 1916-1917 wychodzi\u0142 w Guarani das Miss\u00f5es <strong>\u2018\u2018Tygodnik Zwi\u0105zkowy\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>O\u017cywienie polityczne ko\u0144ca XIX wieku mia\u0142o swoje echo w Paranie. Najlepsz\u0105 aren\u0105 \u015bcieraj\u0105cych si\u0119 pogl\u0105d\u00f3w by\u0142a prasa. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce swoj\u0105 gazet\u0119 chcia\u0142o mie\u0107 Towarzystwo Tadeusza Ko\u015bciuszki, kt\u00f3re za\u0142o\u017cy\u0142o tygodnik \u2018\u2018<strong>Robotnik Para\u0144ski<\/strong>\u2019\u2018 pod redakcj\u0105 Witolda Bia\u0142yni-Kowerskiego. Ostre polemiki prowadzono za pomoc\u0105 pisemek satyrycznych, \u2018\u2018<strong>Diablika<\/strong>\u2019\u2018 Bieleckiego, i \u2018\u2018<strong>\u015acierki<\/strong>\u2019\u2018 Kowerskiego. \u2018\u2018<strong>Robotnik Para\u0144ski\u2019<\/strong>\u2018 przegra\u0142 jednak konkurencj\u0119 z \u2018\u2018Gazet\u0105\u2019\u2018, kt\u00f3ra w latach 1903-1905 panowa\u0142a niepodzielnie. W r. 1905 dzia\u0142acz narodowy Kazimierz Warcha\u0142owski rozpocz\u0105\u0142 wydawanie \u2018\u2018<strong>Polaka w Brazylii<\/strong>\u2019\u2018, kt\u00f3rego redaktorem zosta\u0142 publicysta Jan Hempel. Postawili oni pismo na wysokim poziomie, drukuj\u0105c dodatki ilustrowane, powie\u015bciowe oraz dzia\u0142y dla kobiet i dzieci. \u2018\u2018<strong>Gazeta Polska w Brazylji<\/strong>\u2019\u2018 przetrwa\u0142a jednak dzi\u0119ki rozwini\u0119tej sieci prenumerator\u00f3w oraz proboszcz\u00f3w polskich parafii. W stanie Rio Grande do Sul, gdzie skierowali si\u0119 emigranci \u2018\u2018gor\u0105czki brazylijskiej, w 1905 r. zacz\u0119\u0142o wycnodzi\u0107 pismo \u2018\u2018<strong>Naprz\u00f3d<\/strong>\u2019\u2018, wydawane przez Towarzystwo Bia\u0142ego Or\u0142a. Wydawca \u2018<strong>\u2019Gazety Polskiej w Brazylji<\/strong>\u2019\u2019 jej wydawanie przyp\u0142aci\u0142 w ko\u0144cu bankructwem. Przej\u0105\u0142 j\u0105 najpierw ks. Jan Peters, a nast\u0119pnie Rafa\u0142 Karmanow. W r. 1912 \u2018\u2018Gazet\u0119 Polsk\u0105\u2019\u2018 naby\u0142o Towarzystwo \u015aw. Stanis\u0142awa, kierowane przez ks. Stanis\u0142awa Trzebiatowskiego, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 j\u0105 do r. 1935. W r. 1912 ukaza\u0142 si\u0119 tygodnik post\u0119powy \u2018\u2018<strong>Niwa<\/strong>\u2019\u2018, za\u0142o\u017cony przez grup\u0119 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 PPS, na czele kt\u00f3rej sta\u0142 dr Szymon Kossobudzki, a redagowa\u0142 Wojciech Szukiewicz. W stanie Rio Grande do Sul zacz\u0105\u0142 wychodzi\u0107 od r. 1909 \u2018\u2018<strong>Kolonista<\/strong>\u2019\u2018 publikowany w Ijui przez Adama Zgraj\u0119. Wydawa\u0142 on tak\u017ce popularne kalendarze. Wa\u017cnym \u015brodkiem propagandy polskiej w Brazylii by\u0142o czasopismo <strong>\u2018\u2018Brasil Polonia\u2019\u2018,<\/strong> redagowane wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zyku portugalskim przez Leoncio Correia. Ukaza\u0142o si\u0119 15 numer\u00f3w tego miesi\u0119cznika, w kt\u00f3rym publikowano artyku\u0142y polityczne, historyczne, ekonomiczne, szkice z dziedziny literatury i etnografii polskiej oraz utwory pisarzy brazylijskich po\u015bwi\u0119cone<br \/>\nPolsce.<\/p>\n<p>Prasa polonijna i wydawane przez redakcje kalendarze decydowa\u0142y o rozwoju rynku wydawniczego i sukcesach polskiej ksi\u0105\u017cki. Jej zanikanie pod koniec XX wieku by\u0142 \u015bwiadectwem pe\u0142nej asymilacji kolejnych pokole\u0144 polskich emigrant\u00f3w, kt\u00f3re ju\u017c po polsku nie m\u00f3wi\u0142y. W tej sytuacji mieni\u0142y si\u0119 warunki funkcjonowania organizacji polonijnych oraz komunikacji w obrebie polskiej grupy etnicznej. Polsko\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 dla Brazylijczyk\u00f3w polskiego pochodzenia czym\u015b od\u015bwi\u0119tnym i rocznicowym, a nie warto\u015bci\u0105, z kt\u00f3r\u0105 \u017cyje si\u0119 na co dzie\u0144.<\/p>\n<p><strong>Prasa w latach 1918 \u2013 1939<\/strong><\/p>\n<p>11 listopada 1918 roku \u2013 z okazji uzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci \u2013 ukaza\u0142 si\u0119 jeden numer pisma \u2018<strong>\u2018Pol\u00f4nia\u2019<\/strong>\u2018(po portugalsku). W 1919 roku w Ponta Grossa ukaza\u0142 \u2018\u2018<strong>Sowizdrza\u0142 Para\u0144ski<\/strong>\u2019\u2018. Niestety wysz\u0142y tylko dwa numery pisma. Spadek po pi\u015bmie \u2018\u2018<strong>Polak w Brazylji<\/strong>\u2019\u2018 wykupi\u0142a grupa akcjonariuszy. Zgromadzenie zakonne ksi\u0119\u017cy misjonarzy w Kurytybie przej\u0119\u0142o ten spadek i 2 pa\u017adziernika 1920 roku zosta\u0142 wydany pierwszy numer nowego tygodnika pod now\u0105 nazw\u0105 <strong>\u2018\u2018Lud\u2019<\/strong>\u2018. Tygodnik ten od pocz\u0105tku mia\u0142 charakter konserwatywno-ko\u015bcielny, cho\u0107 zamieszcza\u0142 te\u017c teksty o tematyce spo\u0142ecznej. Pierwszym redaktorem by\u0142 ks. J\u00f3zef Joachim G\u00f3ral.<\/p>\n<p>W latach 1921-1935 zgromadzenie ksi\u0119\u017cy misjonarzy wydawa\u0142o w Kurytybie miesi\u0119cznik nosz\u0105cy tytu\u0142 <strong>\u2018\u2018Przyjaciel Rodziny\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>Od grudnia 1921 roku do lipca 1922 ukaza\u0142y si\u0119 cztery numery satyrycznego pisma <strong>\u2018\u2018Osa\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>We wrze\u015bniu 1921 roku wyszed\u0142 w S\u00e3o Paulo tylko jeden numer gazety <strong>\u2018\u2018Proletariat Polski w Ameryce Po\u0142udniowej\u2019<\/strong>\u2018. By\u0142o to wydanie dwuj\u0119zyczne. Nie uzyska\u0142o wi\u0119kszego odzewu w spo\u0142eczno\u015bci polonijnej.<\/p>\n<p>W latach 1921\u20131922 administracja kolonizacji w Cruz Machado wydawa\u0142a pismo <strong>\u2018\u2018O trabalho\u2019<\/strong>\u2018 maj\u0105ce na celu u\u0142atwienie asymilacji cudzoziemc\u00f3w, w nowej rzeczywisto\u015bci. Artyku\u0142y by\u0142y publikowane w kilku j\u0119zykach; tak\u017ce po polsku.<\/p>\n<p>W latach 1922-1923 grupa post\u0119powych intelektualist\u00f3w polskich w Kurytybie wydawa\u0142a <strong>\u2018\u2018Nasze \u017bycie\u2019\u2018.<\/strong> W 1922 roku Dyrekcja Centralna Towarzystwa Wychowania Fizycznego \u2018\u2018Junak\u2019\u2018 w Brazylii wydawa\u0142a w Kurytybie pismo <strong>\u2018\u2018Sportowiec Polski\u2019\u2018.<\/strong> Czasopismo redagowali Bogdan Lepecki i Apoloniusz Zarychta.<\/p>\n<p>W latach 1923-1925 wychodzi\u0142o \u2013 tak\u017ce w Kurytybie \u2013 czasopismo <strong>\u2018\u2018\u015awiat Para\u0144ski\u2019\u2018. <\/strong>Ukaza\u0142o si\u0119 6 numer\u00f3w tego pisma pod redakcj\u0105 J\u00f3zefa Sta\u0144czewskiego i J\u00f3zefa Papugn\u00e9e Gaw\u0142owskiego.<\/p>\n<p>Stowarzyszenie Nauczycieli Szk\u00f3\u0142 Polskich w Brazylii, w latach 1924-1935, wydawa\u0142o \u2018<strong>\u2018Nasz\u0105 Szko\u0142\u0119\u2019\u2018. <\/strong>Pismo ukazywa\u0142o si\u0119 ka\u017cdego miesi\u0105ca i liczy\u0142o 32 strony.<\/p>\n<p>W tym samym okresie, jako dodatek \u2018\u2018Naszej Szko\u0142y\u2019\u2018 ukazywa\u0142a si\u0119 <strong>\u2018\u2018Nasza Szk\u00f3\u0142ka\u2019<\/strong>\u2018. By\u0142o to pismo ilustrowane przeznaczone dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n<p>J\u00f3zef Sta\u0144czewski w latach 1923-25 wydawa\u0142 w Kurytybie miesiecznik <strong>\u2018\u2018\u015awiat Para\u0144ski\u2019<\/strong>\u2018. U\u017cywa\u0142 pseudonimu literackiego Fredecensis.<\/p>\n<p>Pod redakcj\u0105 dr Szymona Kossobudzkiego ukazywa\u0142o si\u0119 w Kurytybie przez dwa lata (1925-1926) <strong>\u2018\u2018Eco da Pol\u00f4nia\u2019<\/strong>\u2018. By\u0142o to pismo dwuj\u0119zyczne: portugalsko i hiszpa\u0144skie. Czasopismo wychodzi\u0142o ka\u017cdego miesi\u0105ca i omawia\u0142o sztuk\u0119, nauk\u0119, literatur\u0119 i histori\u0119 Polski.<\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c przez dwa lata (1927-1929) Federacja Towarzystw Polskich w Rio Grande do Sul w Porto Alegre publikowa\u0142a <strong>\u2018\u2018Echo Polskie\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>W Porto Alegre ukazywa\u0142 si\u0119 <strong>\u2018\u2018Sportowiec\u2019<\/strong>\u2018. By\u0142 to organ Towarzystwa \u2018\u2018Sok\u00f3\u0142\u2019\u2018 i wychodzi\u0142 w latach 1929-1930.<\/p>\n<p>W latach 1929-1930 w S\u00e3o Paulo wychodzi\u0142 tygodnik <strong>\u2018\u2018Kurier Polski\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>W 1929 roku w Kurytybie wychodzi\u0142o pismo satyryczne \u2018\u2018<strong>Djablik Para\u0144sk<\/strong>i\u2019\u2018.<\/p>\n<p>W latach 1931-1937 Towarzystwo Sportowe Junak w Kurytybie wydawa\u0142o, po polsku i portugalsku, pismo <strong>\u2018\u2018Junak\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>W 1931 roku ukaza\u0142 si\u0119 w S\u00e3o Paulo tygodnik <strong>\u2018\u2018Ilustrowany Informator Polski w Brazylii\u2019\u2018.\u00a0<\/strong>W nast\u0119pnym roku nast\u0119pc\u0105 wspomnianego tygodnika by\u0142y \u2018<strong>\u2018Nowiny Ilustrowane\u2019<\/strong>\u2018. Ukaza\u0142y si\u0119 tylko 3 numery tego pisma.<\/p>\n<p>W 1932 roku pojawi\u0142 si\u0119 \u2018\u2018<strong>Djablik Brazylijski<\/strong>\u2019\u2018, jako dodatek do \u2018\u2018<strong>Nowin Ilustrowanych<\/strong>\u2019\u2018.<\/p>\n<p>W latach 1931-1934 Towarzystwo Sarmacja w Kurytybie wydawa\u0142o pismo <strong>\u2018\u2018Sarmata\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>W Porto Alegre ukazywa\u0142 si\u0119 dwutygodnik <strong>\u2018\u2018Odrodzenie\u2019\u2018<\/strong> (1930-1934) przeznaczony dla wszystkich Polak\u00f3w w Brazylii. W trzecim roku dzia\u0142alno\u015bci \u2018\u2018<strong>Odrodzenie<\/strong>\u2019\u2018 publikowa\u0142o nast\u0119puj\u0105ce dodatki: <strong>\u2018\u2018Czyn M\u0142odych\u2019\u2018, \u2018\u2018Promie\u0144\u2019\u2018, \u2018\u2018Ogniwo\u2019\u2018, \u2018\u2018G\u0142os Nauczyciela\u2019\u2018, \u2018\u2018Polonia w Rio Grande do Sul\u2019\u2018, \u2018\u2018Zwi\u0105zkowiec\u2019\u2018 i\u2018\u2018Rolnik\u2019<\/strong>\u2018.<\/p>\n<p>W latach 1933-1935 wychodzi\u0142 w Kurytybie, najpierw jako dwumiesi\u0119cznik, a p\u00f3\u017aniej miesi\u0119cznik tytu\u0142 <strong>\u2018\u2018Nasza Praca\u2019\u2018.<\/strong> By\u0142 to organ kilku stowarzysze\u0144: Federacji Zawodowych Rolnik\u00f3w Polskich w Brazylii, Federacji Nauczycieli Szk\u00f3\u0142 Polskich w Brazylii, Towarzystwa \u2018\u2018Junak\u2019\u2018 w Brazylii, Stowarzyszenia Student\u00f3w Sarmacja w Kurytybie. Wraz z tym pismem ukazywa\u0142y si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce dodatki: <strong>\u2018\u2018Rolnik\u2019\u2018, \u2018\u2018O\u015bwiatowiec\u2019\u2018, \u2018\u2018Nasza Szko\u0142a\u2019\u2018, \u2018\u2018Sarmata i Junak\u2019\u2018. <\/strong>Po upadku \u2018\u2018<strong>Naszej Pracy<\/strong>\u2019\u2018 dodatki wychodzi\u0142y wraz z \u2018\u2018<strong>Gazet\u0105 Polsk\u0105 w Brazylii<\/strong>\u2019\u2018.<\/p>\n<p>Przez dwa lata (1930-1932) w Porto Alegre wychodzi\u0142 dwutygodnik <strong>\u2018\u2018Polska\u2019\u2018.<\/strong> Pismo by\u0142o nast\u0119pc\u0105 \u2018\u2018<strong>Echa Polskiego<\/strong>\u2019\u2018. W latach 1933-1938 Zwi\u0105zek Towarzystw Polskich w Brazylii \u201eKultura\u201d, wydawa\u0142 w Kurytybie miesi\u0119cznik \u2018\u2018<strong>Kultura<\/strong>\u2019\u2018. By\u0142o to pismo post\u0119powe i antyklerykalne.<\/p>\n<p>W pierwszych dniach 1933 roku zacz\u0105\u0142 ukazywa\u0107 si\u0119 \u2018<strong>\u2018G\u0142os Para\u0144ski\u2019\u2019<\/strong>, kt\u00f3ry 5 czerwca 1933 roku po\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z \u2018\u2018<strong>Gazet\u0105 Polsk\u0105 w Brazylii<\/strong>\u2019\u2018.<\/p>\n<p>Przez dwa lata (1933-1934) Polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 Narodowy wydawa\u0142 w Ponta Grossa pismo <strong>\u2018\u2018Siewca\u2019\u2018. <\/strong>Pismo Ukazywa\u0142o si\u0119 nieregularnie.<\/p>\n<p>W 1935 roku duchowie\u0144stwo w S\u00e3o Paulo wydawa\u0142o miesi\u0119cznik <strong>\u2018\u2018Zwi\u0105zek Polsko-Katolicki\u2019\u2018. <\/strong><\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c tego samego roku Centralny Zwi\u0105zek Polak\u00f3w (CZP) w Brazylii wydawa\u0142 w Kurytybie <strong>\u2018\u2018Gazet\u0119 Szkoln\u0105 w Brazylii\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>W latach 1937-1938 kolegium polskie Henryka Sienkiewicza w Kurytybie publikowa\u0142o pismo skierowane do m\u0142odzie\u017cy <strong>\u2018\u2018M\u0142ody Para\u0144czyk\u2019\u2018. <\/strong>W p\u00f3\u017aniejszym czasie pismo po\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 z \u2018\u2018<strong>Junakiem<\/strong>\u2019\u2018.<\/p>\n<p>Kolejnym pismem satyrycznym wychodz\u0105cym w latach 1937-1938 w Kurytybie by\u0142 <strong>\u2018\u2018Picapau\u2019\u2018<\/strong> (Dzi\u0119cio\u0142).<\/p>\n<p>Pismo <strong>\u2018\u2018Rolnik\u2019\u2018, <\/strong>wydawane w latach 1936-1937, by\u0142o organem Federacji Rolnik\u00f3w Polskich w Brazylii. Od pa\u017adziernika 1939 roku pismo to wychodzi\u0142o jako dodatek <strong>\u2018\u2018Prawdy Polskiej w Brazylii\u2019\u2018. <\/strong><\/p>\n<p>W latach 1937-1939 wychodzi\u0142 w Rio de Janeiro, jako tygodnik, <strong>\u2018\u2018Biuletyn Izby Handlowej Polsko-Brazylijskiej\u2019\u2018<\/strong> (Boletim semanal da C\u00e2mara de Com\u00e9rcio Polono-Brasileira).<\/p>\n<p>Centralny Zwi\u0105zek Polak\u00f3w (CZP) w Brazylii wydawa\u0142 w Kurytybie (1937-1938) <strong>\u2018\u2018Biuletyn Informacyjno-Instrukcyjny\u2019\u2018.<\/strong><\/p>\n<p>Ustawy nacjonalizacyjne prezydenta Get\u00falio Vargasa z 1938 r. skierowane by\u0142y przede wszystkim przeciw szkolnictwu i prasie emigracyjnej i wyrz\u0105dzi\u0142y niepowetowane szkody. W wyniku realizacji tych ustaw zlikwidowano 335 polskich towarzystw, zamkni\u0119to 164 szko\u0142y polskie w stanie Paran\u00e1 i 36 w stanie Santa Catarina. W stanie Santa Catarina wydano rozporz\u0105dzenie usuni\u0119cia napis\u00f3w obcych j\u0119zykach nawet z nagrobk\u00f3w. P\u00f3\u0142wiekowy dorobek organizacji polonijnych zosta\u0142 zniszczony, a m\u0142odzie\u017c pozbawiona dost\u0119pu do szk\u00f3\u0142 polskich, przy braku szk\u00f3\u0142 brazylijskich, zosta\u0142a nara\u017cona na<br \/>\nwt\u00f3rny analfabetyzm.<\/p>\n<p><strong>Prasa w latach 1939-1945<\/strong><\/p>\n<p>W trakcie dzia\u0142a\u0144 wojennych w latach 1939-42 przyby\u0142a do Brazylii grupa uchod\u017ac\u00f3w polskich z Hiszpanii i Portugalii. Pow\u00f3d by\u0142 prozaiczny \u2013 jedynie Brazylia nie robi\u0142a \u017cadnych trudno\u015bci z uzyskaniem wiz. Uchod\u017ac\u00f3w polskich, kt\u00f3rzy pojawili si\u0119 w Brazylii w pierwszych latach II wojny \u015bwiatowej, szacuje si\u0119 na oko\u0142o 2 do 3 tysi\u0119cy. W tej grupie przybyli reprezentanci wojska, arystokracji, zamo\u017cnego kupiectwa \u017cydowskiego. 27 lipca 1940 roku wyruszy\u0142 z Lizbony do Rio statek ,,Angola\u2019\u2018. Na jego pok\u0142adzie znale\u017ali si\u0119 przedstawiciele najbardziej utytu\u0142owanych rodzin polskich. Byli tam mi\u0119dzy innymi: Karolina, Olgierd i Konstanty Czartoryscy, El\u017cbieta, Izabela i August Zamoyscy, Helena, Maria i Andrzej Tarnowscy, Jolanta Radziwi\u0142\u0142. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Julian Tuwim z \u017con\u0105 Jan Lecho\u0144. W Brazylii spotkali si\u0119 mi\u0119dzy innymi z Janem Kiepur\u0105, Witoldem Ma\u0142cu\u017cy\u0144skim i Micha\u0142em Choroma\u0144skim. Przez kr\u00f3tki czas w Rio de Janeiro przebywa\u0142 tak\u017ce Kazimierz Wierzy\u0144ski. Niewielka cz\u0119\u015b\u0107 z tej sporej liczby uchod\u017ac\u00f3w postanowi\u0142a na sta\u0142e osiedli\u0107 si\u0119 w Brazylii. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 emigrowa\u0142a do Argentyny, Kanady czy Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n<p>Z chwil\u0105 wybuchu II wojny \u015bwiatowej Polacy zamieszkali w Brazylii w\u0142\u0105czyli si\u0119 w akacj\u0119 prowadzon\u0105 przez Komitet Niesienia Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, kt\u00f3rego prezesem zosta\u0142 wiceprezydent Brazylii Fernando Mello Vianna, kt\u00f3ry powsta\u0142 w Rio de Janeiro pod patronatem Brazylijskiego Czerwonego Krzy\u017ca. Komitet ten po przyst\u0105pieniu Brazylii do wojny zacz\u0105\u0142 organizowa\u0107 pomoc dla Polski. Utworzono Zwi\u0105zek Ochotnik\u00f3w Polskich z Ameryki Po\u0142udniowej i otwarto Dom \u017bo\u0142nierza Polskiego w Rio de Janeiro, gdzie przebywali ochotnicy polscy oczekuj\u0105cy na transport do Europy.<\/p>\n<p>Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych do Brazylii przyby\u0142a nowa fala emigracyjna. Emigranci ci rekrutowali si\u0119 ze zdemobilizowanych na Zachodzie polskich oddzia\u0142\u00f3w wojskowych czy te\u017c z by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych. Przewa\u017ca\u0142a w\u015br\u00f3d nich inteligencja i wykwalifikowani robotnicy, st\u0105d te\u017c szybko znale\u017ali prac\u0119 dzi\u0119ki pomocy wcze\u015bniej zamieszka\u0142ych Polak\u00f3w. Nowi przybysze osiedlili si\u0119 przede wszystkim w miastach. W czasie drugiej wojny \u015bwiatowej wychodzi\u0142y g\u0142\u00f3wnie biuletyny.<\/p>\n<p>Biuletyn <strong>\u2018\u2018Sekcja prasowa Konsulatu RP w Kurytybie\u2019\u2018<\/strong> (1940-1942)<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Biuletyn<strong> \u2018\u2018Serwis prasowy Konsulatu Generalnego w Kurytybie\u2019\u2018<\/strong> (1942-1945)<\/p>\n<p>Biuletyn<strong> \u2018\u2018Po przeczytaniu, podaj dalej\u2019\u2018<\/strong> (1942-1945) \u2013 r\u00f3wnie\u017c publikacja Konsulatu.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Biuletyn Wydzia\u0142u Prasowego Poselstwa RP\u2019\u2018<\/strong> (1940-1944).<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Boletim Informativo das Atividades do Comit\u00e9 Brasileiro de Socorro \u00e0s V\u00edtimas de Guerra na Pol\u00f4nia\u2019\u2018<\/strong> (1939-1940) \u2013 wydawany w Porto Alegre.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Boletim do Comit\u00e9 Central de Socorro \u00e0s V\u00edtimas de Guerra na Pol\u00f4nia\u2019\u2018 <\/strong>(1939-1945)<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Boletim do Sub-Comit\u00e9 de Socorro \u00e0s V\u00edtimas de Guerra na Pol\u00f4nia \u2013 fi lial do Paran\u00e1\u2019\u2018<\/strong> (1939-1946)<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Boletim do Comit\u00ea de Socorro \u00e0s V\u00edtimas de Guerra na Pol\u00f4nia\u2019\u2018 <\/strong>(1939-1945) \u2013 wychodzi\u0142 w S\u00e3o Paulo co 4 miesi\u0105ce.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Biuletyn Informacyjny Demokratycznego Komitetu Obywatelskiego\u2019\u2018 <\/strong>(1944-1952) \u2013 redagowany w Kurytybie przez Jana Chorosnickiego.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Biuletyn Informacyjny Towarzystwa Polonia\u2019\u2018<\/strong> (1944-1959) \u2013 publikowany nieregularnie w Rio de Janeiro.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Pensamento da Pol\u00f4nia Cat\u00f3lica\u2019\u2018<\/strong> (1944-1945) \u2013 w j\u0119zyku portugalskim. Wychodzi\u0142o jako dodatek czasopisma <strong>\u2018\u2018A Ordem\u2019\u2018<\/strong> w Rio de Janeiro. Redagowane przez Paw\u0142a Siwka i Jerzego Zbro\u017cka sta\u0142o na wysokim poziomie.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Fatos e Figuras\u2019\u2018 <\/strong>(1944-1945) \u2013 dodatek do pisma \u2018\u2018Vida\u2019wydawanego w j\u0119zyku portugalskim w Rio de Janeiro \u2013 porusza\u0142 tematy polskie.<\/p>\n<p><strong>Prasa w latach 1945 \u2013 2018<\/strong><\/p>\n<p>Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych do Brazylii przyby\u0142a nowa fala emigracyjna. Emigranci ci rekrutowali si\u0119 ze zdemobilizowanych na Zachodzie polskich oddzia\u0142\u00f3w wojskowych czy te\u017c z by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych. Przewa\u017ca\u0142a w\u015br\u00f3d nich inteligencja i wykwalifikowani robotnicy, st\u0105d te\u017c szybko znale\u017ali oni prac\u0119, w du\u017cej mierze dzi\u0119ki pomocy wcze\u015bniej zamieszka\u0142ych tutaj Polak\u00f3w. Nowi przybysze osiedlili si\u0119 przede wszystkim w miastach i wp\u0142yn\u0119li na odradzaj\u0105c\u0105 si\u0119 po wojnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacyjn\u0105 spo\u0142eczno\u015bci polskiej. W pierwszych latach po II wojnie \u015bwiatowej przyby\u0142o od 10 do 20 tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Praktycznie wraz a t\u0105 fal\u0105 emigracyjn\u0105 zamkn\u0105\u0142 si\u0119 proces emigracji Polak\u00f3w do Brazylii.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Biuletyn Informacyjny\u2019<\/strong>\u2018 (1945-1948 i 1952) \u2013 wydawany w j\u0119zyku polskim w Rio de Janeiro pod auspicjami przedstawicielstwa Polski Ludowej;<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Jednodni\u00f3wka Unii Kulturalnej Polak\u00f3w w Brazylii\u2019\u2018<\/strong> (1947) \u2013 wychodzi\u0142a w Rio de Janeiro.<\/p>\n<p>W roku 1947 ksi\u0119\u017ca misjonarze wznowili wydawanie tygodnika \u2018\u2018Lud\u2019\u2019, zawieszonego z powodu dekret\u00f3 Get\u00falio Vargasa w latach 1940-1946. Pismo ukazywa\u0142o si\u0119 w nowej szacie graficznej. Na jego \u0142amach publikowali niemal wszyscy tw\u00f3rcy polonijni z Brazylii. Redakcja tygodnika \u2018\u2018Lud\u2019\u2018 wprowadzi\u0142a w grudniu 1951 r. redagowan\u0105 przez Janin\u0119 Urban sta\u0142\u0105 rubryk\u0119 \u2018\u2018K\u0105cik dzieci\u2019\u2018. Pismo wychodzi\u0142o do roku 1992. W 1993 roku pismo zmieni\u0142o nazw\u0119 \u2018\u2018Lud\u2019\u2018 na \u2018\u2018<strong>Nowy Lud\u2019<\/strong>\u2018 i by\u0142o wydawane w j\u0119zyku portugalskim. Wydawcami byli: ks. Jerzy Morkis, Miecislau Surek i Paulo Filipak. Niestety, ani nowa nazwa tygodnika, ani nowa szat\u0119 graficzna i por\u0119czny format nie przed\u0142u\u017cy\u0142y \u017cywotno\u015bci temu dwutygodnikowi. Ostatecznie zaprzestano wydawania pisma w pa\u017adzierniku 1999 roku. Ostatni numer powr\u00f3ci\u0142 do nazwy \u201eLud\u201d. W sumie ukaza\u0142o si\u0119 79 rocznik\u00f3w tego czasopisma.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Biuletyn Informacyjny Unii Kulturalnej Polak\u00f3w w Brazylii\u2019\u2018<\/strong> (1948-1954) \u2013 wydawany Rio de Janeiro w j\u0119zyku polskim i portugalskim.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Siewca\u2019\u2018<\/strong> (1948-1959) \u2013 pismo wychodzi\u0142o w Kurytybie i mialo charakter popularny i post\u0119powy. Wydawali je bracia Wola\u0144scy. Pismo chcia\u0142o umocnia\u0107 przyja\u017a\u0144 brazylijsko-polsk\u0105.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Kurier Polski\u2019\u2018<\/strong><br \/>\n(1948-1950) \u2013 tygodnik wydawany w S\u00e3o Paulo o profilu popularnym i post\u0119powym.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Przegl\u0105d Polski\u2019\u2018<\/strong> (1960-1964) \u2013 dwumiesi\u0119cznik wychodz\u0105cy w S\u00e3o Paulo.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Skarpa\u2019\u2018<\/strong> (1964-1966) \u2013 kontynuacja \u2018\u2018Przegl\u0105du Polskiego\u2019\u2018 z S\u00e3o Paulo. Pismo wychodzi\u0142o co cztery miesi\u0105ce i po\u015bwi\u0119cone by\u0142o<br \/>\nliteraturze.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Polonia\u2019\u2018<\/strong> (1950) \u2013 biuletyn wydawany w Porto Alegre przez Towarzystwo Pol\u00f4nia. Pismo by\u0142o redagowane przez Jana W\u00f3jcika i broni\u0142o inicjatyw rz\u0105du polskiego w Londynie w kontrze do Polski Ludowej.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Ognisko\u2019\u2018<\/strong> (1952) \u2013 biuletyn informacyjny Towarzystwa m\u0142odzie\u017cy katolickiej Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej w Kurytybie.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Wiadomo\u015bci Polskie\u2019\u2018 <\/strong>(1956-1958) \u2013 wychodzi\u0142y w Kurytybie. W\u0142a\u015bcicielem pisma by\u0142 Marceli Ostrowski, a dyrektorem Tadeusz Ostrowski. Pismo mia\u0142o charakter polityczny, adresowane do kombatant\u00f3w popiera\u0142o polski rz\u0105d w Londynie.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018By\u0107 wiernym Rzeczypospolitej\u2019\u2018 <\/strong>(1956-1958) \u2013 pismo by\u0142o wydawane przez Komitet \u2018\u2018Niepodleg\u0142o\u015b\u0107\u2019\u2018 w Kurytybie i broni\u0142o legalno\u015bci polskiego rz\u0105du w Londynie.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Pobudka\u2019\u2018<\/strong> (1958) \u2013 biuletyn parafi i Matki Boskiej Jasnog\u00f3rskiej w Porto Alegre.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Zorza\u2019\u2018<\/strong> (1961) \u2013 pismo kombatant\u00f3w polskich w Kurytybie zrzeszonych w \u2018\u2018Grompolk\u2019\u2018;.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Biuletyn Informacyjny Stowarzyszenia Polskich Kombatant\u00f3w\u2019\u2018 <\/strong>(1968 ) \u2013 wydawany w Rio de Janeiro i ukazuj\u0105cy si\u0119 nieregularnie.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Biuletyn Stowarzyszenia Lotnik\u00f3w Polskich w Brazylii\u2019\u2018<\/strong> (1968) \u2013 ukaza\u0142y si\u0119 tylko 3 numery.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Zew Jasnog\u00f3rski\u2019\u2018<\/strong> (1965 \u2013 1969) \u2013 miesi\u0119cznik wydawany przez M\u0142odzie\u017c Matki Boskiej Jasnog\u00f3rskiej skupionej przy parafi i \u015bw.<br \/>\nWincentego w Kurytybie.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Jopol Informa\u2019\u2018 <\/strong>(1965 \u2013 1968) \u2013 pismo grupy folkloru polskiego \u2018\u2018Jovem Pol\u00f4nia\u2019\u2018 w Porto Alegre.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Chrystusowiec w\u015br\u00f3d wychod\u017ac\u00f3w\u2019\u2018<\/strong> (1964-1965) \u2013 biuletyn wydawany w Camaqu\u00e3 przez zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3remu przewodniczy\u0142 ks. Stefan Kucharski. Zamierzeniem wydawc\u00f3w<br \/>\nby\u0142o podtrzymanie \u0142\u0105czno\u015bci w\u015br\u00f3d chrystusowc\u00f3w pracuj\u0105cych w\u015br\u00f3d Polonii brazylijskiej.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Biuletyn Polski\u2019\u2018<\/strong> (1967) \u2013 ukaza\u0142 si\u0119 tylko jeden numer. Wydany by\u0142 w Camaqu\u00e3.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Wi\u0119\u017a duszpasterska\u2019\u2018 <\/strong>(1968) \u2013 to \u2018\u2018<strong>Biuletyn Polski<\/strong>\u2019\u2018, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 nowy tytu\u0142 i by\u0142 wydawany przez Towarzystwo Chrystusowe w Camaqu\u00e3 maj\u0105c sta\u0107 si\u0119 organem duchowie\u0144stwa polskiego pracuj\u0105cego w stanie Rio Grande do Sul.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Pol\u00f4nia\u2019\u2018<\/strong> (1969 ) \u2013 biuletyn informacyjny Towarzystwa Polonia w Porto Alegre. Wydawany w j\u0119zyku polskim i portugalskim.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018O Moleque\u2019\u2018<\/strong> (1966) \u2013 publikacja Towarzystwa \u2018<strong>\u2018Uni\u00e3o Juventus\u2019\u2018<\/strong> w Kurytybie, nak\u0142ad 5 tys. egzemplarzy i wydanie kolorowe; \u2018\u2018<strong>Jornal da Sociedade Uni\u00e3o Juventus<\/strong>\u2019\u2018 (1969) \u2013 biuletyn informacyjny w j\u0119zyku portugalskim Towarzystwa \u2018Uni\u00e3o Juventus\u2019 w Kurytybie, nak\u0142ad 4 tys. egzemplarzy. \u2018\u2018<strong>Informacja prasow<\/strong>a\u2019\u2018 (1969) \u2013 biuletyn Towarzystwa Uni\u00e3o Juventus przeznaczony dla prasy polskiej.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Ziarna i K\u0142osy\u2019\u2018<\/strong> (1949\u2013 1968) \u2013 biuletyn informacyjny kapelanii polskiej w S\u00e3o Paulo. Redaktorami byli polscy salezjanie prowadz\u0105cy kapelani\u0119: ks. dr Jan Kasprzak, ks. Antoni \u0141atka, ks. Stanis\u0142aw \u0141obaza. Posiada\u0142 nak\u0142ad 500 egzemplarzy i by\u0142 drukowany w drukarni ksi\u0119\u017cy wincentyn\u00f3w w Kurytybie. Biuletyn ukazywa\u0142 si\u0119 ka\u017cdego miesi\u0105ca i zamieszcza\u0142 informacje katolickie, szczeg\u00f3lnie o Polsce. W maju 1969 roku nast\u0105pi\u0142a zmiana szaty graficznej, ograniczono si\u0119 do 8 stron i drukowany by\u0142 na powielaczu.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Supol informa\u2019\u2018<\/strong><br \/>\n(1965-1966) \u2013 biuletyn informacyjny Rady G\u0142\u00f3wnej Tysi\u0105clecia Chrze\u015bcija\u0144stwa w Polsce. Redakcj\u0105 zajmowa\u0142 si\u0119 prof. Franciszek Dranka. Wychodzi\u0142 w Kurytybie i publikowa\u0142 wiadomo\u015bci o organizowanych uroczysto\u015bciach zwi\u0105zanych z millenium chrztu Polski. W sumie wysz\u0142o osiem numer\u00f3w. Jeden z nich osi\u0105gn\u0105\u0142 nak\u0142ad 10 tys. egzemplarzy. Biuletyn rozprowadzano bezp\u0142atnie.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Dom Feliciano\u2019\u2018<\/strong><br \/>\n(1946-1958) \u2013 wysz\u0142y dwa numery i po\u015bwi\u0119cone by\u0142y tematyce zwi\u0105zanej z \u017cyciem kolonist\u00f3w. Pismo wydawane by\u0142o w Dom Feliciano w stanie Rio Grande do Sul.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Anais da Comunidade Brasileiro Polonesa\u2019\u2019<\/strong> \u2013 wychodz\u0105cy nieregularnie w Kurytybie czasopismo naukowe (1970-1977).<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Szczerbiec\u2019\u2018<\/strong> \u2013 biuletyn informacyjny Gromady Polskich Kombatant\u00f3w (Grompolk) wydawany w Rio de Janeiro od 20 grudnia 1974 roku przez Kazimierza Sienkiewicza. Pismo ukazywa\u0142o si\u0119 do \u015bmierci redaktora (zmar\u0142 6 wrze\u015bnia 2001 roku).<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Biuletyn Polskiej Misji Katolickiej\u2019\u2018<\/strong> (1979 \u2013 1982) \u2013 miesi\u0119cznik wydawany w j\u0119zyku polskim przez rektora PMK Benedykta Grzymkowskiego TChr w Kurytybie.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Proje\u00e7\u00f5es: revista de estudos polono-brasileiros\u2019\u2019 <\/strong>\u2013 dwumiesi\u0119cznik redagowany przez ks. Zdzis\u0142aw Malczewskiego wychodz\u0105cy w Kurytybie w latach 1999-2009.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018G\u0142os Polonii Paulista\u0144skiej = Voz Polonesa Paulistana\u2019\u2018. <\/strong>Czasopismo wydawane przez Stowarzyszenie Edukacyjno-Kulturalne w Sao Paulo. Pierwszy numer ukaza\u0142 si\u0119 w kwietniu 2007 roku. Wychodzi w j\u0119zyku polskim i<br \/>\nportugalskim.<\/p>\n<p><strong>\u201dEcho Polskiej Misji Katolickiej w Brazylii\u201d<\/strong> \u2013 dwumiesi\u0119cznik redagowany przez ks. Zdzis\u0142aw Malczewskiego, wychodz\u0105cy w Kurytybie od roku 2009.<\/p>\n<p><strong>\u201ePolonus: boletim informativo da Sociedade Polonia de Porto Alegre. Biuletyn Towarzystwa Polonia\u201d<\/strong>, wychodz\u0105cy w Porto Alegre periodyk<br \/>\nredagowany przez ks. Zdzis\u0142awa Malczewskiego (2013-2014).<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Polonicus\u2019\u2019<\/strong> \u2013 p\u00f3\u0142rocznik redagowany przez ks. Zdzis\u0142aw Malczewskiego, wychodz\u0105cy w Kurytybie od roku 2010.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Polonia Carioca\u2019\u2019<\/strong>\u2013 kwartalnik, publikowany w Rio de Janeiro od roku 2014.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Biuletyn Kulturalny TAK!\u00a0 &#8211; Boletim Tak!\u2019\u2019<\/strong> \u2013 dwumiesi\u0119cznik wydawany przez Casa da Cultura Pol\u00f4nia Brasil. Wychodzi w Kurytybie od roku 2017.<\/p>\n<p>Prasa polon\u0133na w Brazylii ukazuj\u0105ca si\u0119 zar\u00f3wno po polsku, jak i po portugalsku wydawana by\u0142a w nast\u0119puj\u0105cych miastach: Iju\u00ed, Kurytybie, Ponta Grossa, Porto Alegre, Rio de Janeiro I S\u00e3o Paulo.<\/p>\n<p><strong>Kalendarze<\/strong><\/p>\n<p>Pisz\u0105c o czasopi\u015bmiennictwie polon\u0133nym w Brazylii nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 kalendarzy wydawanych w j\u0119zyku polskim. Publikacje te zawieraj\u0105 wiele cennych informacji na temat historii polonii w tym kraju. Pierwszym wydanym w Brazylii kalendarzem by\u0142 <strong>\u2018\u2019Kalendarz Polski Feliksa Bernarda Zdanowskiego\u2019\u2019<\/strong>. Ukaza\u0142 si\u0119 on w r. 1898 w Porto Alegre. Zdanowski,<br \/>\nkt\u00f3ry by\u0142 zr\u0119cznym ksi\u0119garzem i wydawc\u0105, zorganizowa\u0142 te\u017c pierwsz\u0105 w Porto Alegre polsk\u0105 drukarni\u0119.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Kalendarz Kuriera Polskiego\u2019\u2019<\/strong> (1942-1943)<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018Kalendarz Polski\u2019\u2018<\/strong> (1898, 1900 i 1901) \u2013 wydawany przez Bernarda Feliksa Zdanowskiego w Porto Alegre.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Kolonista\u2013 Kalendarz Polski\u2019\u2018<\/strong><br \/>\n(1910 i 1911) \u2013 publikacja Adama Zgraji, wydana jako dodatek do gazety \u2018\u2018Kolonista\u2019\u2018,wychodz\u0105cej w Iju\u00ed, w stanie Rio Grande do Sul.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Kalendarz Przyjaciela Rodziny Polskiej w Brazylii\u2019\u2018 <\/strong>(1914) \u2013 wydany jako dodatek do \u2018\u2018Gazety Polskiej w Brazylii\u2019\u2018 w Kurytybie.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Kalendarz Katolicko-Polski\u2019\u2018 <\/strong>(1917-1940) \u2013 r\u00f3wnie\u017c dodatek \u2018\u2018Gazety Polskiej w Brazylii\u2019\u2018.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Kalendarz Polski w Brazylii\u2019\u2018 <\/strong>(1917-1920) \u2013 wydawnictwo ksi\u0119garni polskiej Kazimierza Warcha\u0142owskiego w<br \/>\nKurytybie.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Kalendarz Polskiej Prawdy w Brazylii\u2019\u2018 \u00a0<\/strong>(1931)<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Kalendarz Polskich Demokrat\u00f3w\u2019\u2018 <\/strong>(1920) \u2013 dodatek gazety \u2018\u2018\u015awit\u2019\u2018 ukazuj\u0105cej si\u0119 w Ponta Grossa, w stanie Paran\u00e1.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u2018\u2018Kalendarz Polski Przyjaciel Rodziny\u2019\u2018 <\/strong>(1922-1926) \u2013 dodatek gazety \u2018\u2018Lud\u2019\u2018 wydawanej przez ksi\u0119\u017cy wincentyn\u00f3w w Kurytybie.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Kalendarz Polski Rio-Grande\u0144ski\u2019\u2019<\/strong> (1930-1932)<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Kalendarz Ludu\u2019\u2018<\/strong> (1933-1940, 1948-1973) \u2013 r\u00f3wnie\u017c wydawany jako dodatek gazety <strong>\u2018\u2019Lud\u2019\u2018<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Kalendarz Zwi\u0105zku Polskich Demokrat\u00f3w\u2019\u2019<\/strong> (1920)<\/p>\n<p>Kalendarze publikowa\u0142y artyku\u0142y na tematy historyczne i biograficzne o polonii brazylijskiej. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 z nich <strong>Kalendarz \u2019\u2019Ludu\u2019\u2019<\/strong>, kt\u00f3ry w pierwszych latach ukazywa\u0142 si\u0119 jako <strong>\u2018\u2018<\/strong><strong>Kalendarz Przyjaciela Rodziny\u2019\u2018<\/strong>, i by\u0142 wydawany w latach 1922\u20131973. Ukaza\u0142o si\u0119 45 jego rocznik\u00f3w. Wydawali go ksi\u0119\u017ca misjonarze.<\/p>\n<p>Przyk\u0142adowo<strong>: \u2018\u2018Kalendarz Ludu na rok 1955\u2019\u2018<\/strong> zawiera\u0142 dziesi\u0119\u0107 artyku\u0142\u00f3w na temat historii polskiej emigracji do Brazylii<em>: Polonia Para\u0144ska<\/em>, s. 20-30; <em>Deputowani polskiego pochodzenia<\/em> \u2013 dr Bronis\u0142aw Ostoja Roguski, deputowany federalny, dr Edwin Tempski, deputowany stanowy, dr Tadeusz Soboci\u0144ski pose\u0142 do Kongresu, Stanis\u0142aw Romanowski pose\u0142 do kongresu stanowego, s. 33-35<em>; Z galerii para\u0144skich pionier\u00f3w: Witold Ostoja Rogulsk<\/em>i, s. 36-39<em>; Z \u017cycia kolonii Afonso Pena<\/em>, s. 53-55; <em>Ma\u0142e Seminarium sw. Wincentego w Araukarii<\/em>, s. 76-78; <em>Romanowski \u2013synonim polskiej kultury w Brazylii<\/em>, s. 91-94; <em>Wspomnienia kolonisty F. Grabowskiego z Mateusza<\/em>, opracowa\u0142 M.B. Lepecki, s. 97-103; <em>Felicjanki w Brazylii \u2013 statystyczny wykaz dzia\u0142alno\u015bci<\/em>, s. 167-168; L.A. Soko\u0142owski, <em>Ilu nas jest w Paranie?<\/em>, s. 186; L.A. Soko\u0142owski, <em>J\u0119zyk polski i inne w u\u017cyciu w Paranie<\/em>, s. 188.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018W Kalendarzu Ludu na rok 1960\u2019\u2018<\/strong> zamieszczony zosta\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy artyku\u0142 Edmunda Gardoli\u0144skiego pt. <em>Osiemdziesi\u0105t sze\u015b\u0107 lat kolonizacji polskiej w Rio Grande do Su<\/em>l, s. 92-100.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2018W Kalendarzu Ludu na rok 196<\/strong>2<strong>\u2019\u2018<\/strong> opublikowano artyku\u0142 E. Gardoli\u0144skiego, <em>Wk\u0142ad Polonii Riogrande\u0144skiej do rozwoju tego Stanu. Polskie szkolnictwo<\/em>, s. 30-37; W. Breowicz, <em>Na marginesie czytelnictwa s\u0142owa polskiego w Brazylii<\/em>, s. 46-49; <em>Polska Grupa Folkloru przy Zwi\u0105zku Polskim \u2018\u2018 Uniao- Juventus\u2019\u2018<\/em>, s. 55-56; J. Bara\u0144ski, <em>Jan \u017bak \u2013 polski rze\u017abiarz w Brazylii<\/em>, s. 57-58; F. Rokicki, <em>Jubileuszowy rok parafii Massaranduba<\/em>, s. 58-61; A. Schletz CM<em>, Zgromadzenie Ksi\u0119\u017cy Misjonarzy w Polsce \u2013 charakterystyka og\u00f3lna<\/em>, s. 85-88.<\/p>\n<p>Ostatni rocznik <strong>\u2018\u2018<\/strong><strong>Kalendarza Ludu na rok 1973\u2019\u2018<\/strong>, wydany zosta\u0142 z okazji 150 lat (1822-1972) niepodleg\u0142o\u015bci Brazylii i stulecia emigracji polskiej do Brazylii.<\/p>\n<p><strong>Profil wydawnictw polonijnych<\/strong><\/p>\n<p>Wydawano s\u0142owniki, rozm\u00f3wki polsko-portugalskie, gramatyki oraz elementarze. Raz opublikowane, by\u0142y wielkrotnie wznawiane, a wi\u0119c nowych tytu\u0142\u00f3w wydawano niewiele. Julio Estrela Moreir\u00e1: <em>Polska bibliografia Parany: wk\u0142ad literatury polskiej do kultury brazylijskiej<\/em>. Kurytyba, Drukiem \u201c<strong>Ludu<\/strong>\u2019\u2018, 1956, notowa\u0142a ponad 200 pozycji polskich wyda\u0144 w Paranie: ksi\u0105\u017cki z dziedziny dydaktyki i szkolnictwa, literatury, zagadnie\u0144 \u017cycia politycznego, spo\u0142ecznego, gospodarczego, historii, j\u0119zykoznawstwa, higieny, rolnictwa i hodowli oraz sztuki ludowej. W\u015br\u00f3d wydawnictw szkolnych figuruje szereg podr\u0119cznik\u00f3w, z najstarszym wydaniem pierwszego Elementarza polsko-portugalskiego z roku 1893 Hieronima Durskiego (<em>Elementarz dla polskich szk\u00f3\u0142 w Brazylji w j\u0119zyku polskim i portugalskim : u\u017cyteczny tak\u017ce dla ka\u017cdego Polaka nowo-przyby\u0142ego tu do tego kraju i chc\u0105cego si\u0119 zapozna\u0107 z mow\u0105 krajow\u0105<\/em>, nak\u0142adem <strong>Karola Szulca<\/strong> w Kurytybie).<\/p>\n<p>Dystrybucj\u0105 ksi\u0105\u017cek prasy zajmowali si\u0119 nauczyciele szk\u00f3\u0142 polskich i proboszczowie. Ksi\u0119garnie polonijnej prowadzi\u0142y r\u00f3wnie\u017c wypo\u017cyczalnie, a ksi\u0119garze cz\u0119sto byli wydawcami polskich ksi\u0105\u017cek. Opr\u00f3cz <strong>Ksi\u0119garni Karola Szulca<\/strong> o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowadzi\u0142a <strong>Ksi\u0119garnia Biruty Dergint<\/strong>. Posiada\u0142a na sk\u0142adzie ksi\u0105\u017cki i podr\u0119czniki w j\u0119zyku polskim i portugalskim. W 1921 powsta\u0142a <strong>Ksi\u0119garnia Polska Bohdan Mikoszewski &amp; Irmao<\/strong>, kt\u00f3ra sprzedawa\u0142a ksi\u0105\u017cki do nabo\u017ce\u0144stwa, materia\u0142y pi\u015bmiennicze i biurowe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"> <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/?page_id=1386\" title=\"Polonijne wydawnictwa w Brazylii\">[&#8230;]<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1386","page","type-page","status-publish"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1386"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1386\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5916,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1386\/revisions\/5916"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}