{"id":1301,"date":"2020-03-15T09:56:41","date_gmt":"2020-03-15T08:56:41","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/?page_id=1301"},"modified":"2025-03-30T07:29:53","modified_gmt":"2025-03-30T05:29:53","slug":"stany-zjednoczone","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/?page_id=1301","title":{"rendered":"Stany Zjednoczone"},"content":{"rendered":"\n<hr color=\"red\">\n<center><a href=\"?page_id=1509\"><figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"587\" height=\"698\" src=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Chicago.jpg\" alt=\"Witra\u017c\" class=\"wp-image-1508\" srcset=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Chicago.jpg 587w, https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Chicago-252x300.jpg 252w\" sizes=\"auto, (max-width: 587px) 100vw, 587px\" \/><figcaption><\/a><center><strong>Mieczys\u0142aw Jurgielewicz, fragment witra\u017cu<br> \u201eSymbol Polski odrodzonej\u201d 1939 (Muzeum Polskie w Ameryce, Chicago)<\/strong><\/center><\/figcaption><\/figure><\/center>\n<p>Liczebno\u015b\u0107 Polonii w Stanach Zjednoczonych jest trudna do oszacowania &#8211; ocenia si\u0119 j\u0105 na 6\u201310 mln os\u00f3b. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka w miastach (Nowy Jork \u2014 ok. 400 tys., Chicago \u2014 ok. 300 tys., Detroit \u2014 ok. 160 tys., Filadelfia \u2014 ok. 100 tys., Buffalo \u2014 ok. 80 tys., Pittsburgh, Cleveland). Fala emigracji do Stan\u00f3w Zjednoczonych z ziem polsich zacz\u0119\u0142a si\u0119 w drugiej po\u0142. XIX w.: najpierw z ziem zaboru pruskiego, p\u00f3\u017aniej z ziem zaboru rosyjskiego i austriackiego. \u0141\u0105cznie w latach 1820\u20131914 z trzech zabor\u00f3w  do Stan\u00f3w Zjednoczonych nap\u0142yn\u0119\u0142o ok. 2-3 mln os\u00f3b. <\/p>\n\n\n\n<p>W 1854 zosta\u0142y za\u0142o\u017cone przez wychod\u017ac\u00f3w ze \u015al\u0105ska osady Panna Maria i Cz\u0119stochowa w stanie Teksas. R\u00f3wnocze\u015bnie powstawa\u0142y pierwsze pol. organizacje: 1842 Tow. Polak\u00f3w w Ameryce (od 1852 Tow. Demokr. Wygna\u0144c\u00f3w Pol. w Ameryce), 1874 Organizacja Pol. w Ameryce (J. Barzy\u0144ski), 1874 Zjednoczenie Polskie Rzymsko-Katolickie (ZPRK), 1880 Zwi\u0105zek Narodowy Polski (ZNP). Najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w integracji Polonii mia\u0142o duszpasterstwo prowadzone przez ksi\u0119\u017cy. W czasie I wojny \u015bwiat. rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107  za\u0142o\u017cony w  1914 Polski Centralny Komitet Ratunkowy. Oko\u0142o 30 tys. Polak\u00f3w ze Stan\u00f3w Zjednoczonych zg\u0142osi\u0142o si\u0119 do Armii Polskiej tworzonej we Francji (hallerczycy).<\/p>\n\n\n\n<p>Po I wojnie \u015bwiatowej zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 liczba reprezentant\u00f3w Polonii w stanowych kongresach i administracji. Arty\u015bci polscy przyczynili si\u0119 do rozwoju ameryka\u0144skiej kultury i sztuki (H. Modrzejewska, P. Negri, I. Paderewski, J. Hofman, M. Sembrich-Kocha\u0144ska, R. Modrzejewski, bracia E. i J. Reszke). W czasie II wojny \u015bwiatowej i w pierwszych latach po jej zako\u0144czeniu osiedli\u0142o si\u0119 w USA ok. 150 tys. Polak\u00f3w. Fala emigracji wojennej wywar\u0142a istotny wp\u0142yw na dzia\u0142alno\u015b\u0107 wielu organizacji. Wzrost poziomu zamo\u017cno\u015bci i wykszta\u0142cenia mia\u0142y wp\u0142yw na wytworzenie nowych form organizacyjnych, rozszerzy\u0142 si\u0119 te\u017c zakres wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania organizacji polonijnych z organizacjami innych grup etnicznych. W latach 1947\u201372 przyby\u0142o ok. 302 tys. os\u00f3b, a po 1980 ok. 150 tys. os\u00f3b.  <\/p>\n\n\n\n<p>Spo\u0142eczne \u017cycie Polonii skupia si\u0119 w licznych stowarzyszeniach. Organizacj\u0105 centraln\u0105 jest Kongres Polonii Ameryka\u0144skiej; Dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukow\u0105 prowadzi m.in. Fundacja Ko\u015bciuszkowska, Instytut J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, Muzeum Polskie w Ameryce, Polski Instytut Naukowy w Ameryce. Dzia\u0142aj\u0105 polskie szko\u0142y, w tym zesp\u00f3\u0142 szk\u00f3\u0142 polonijnych w Orchard Lake, zespo\u0142y folklorystyczne, kluby. S\u0105 wydawane ksi\u0105\u017cki i prasa w j\u0119zyku polskim i angielskim. Polonia sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa ameryka\u0144skiego. <\/p>\n\n\n\n<a href=\"https:\/\/pbc.uw.edu.pl\/view\/divisions\/Asystent.html\" target=\"_blank\" ><img decoding=\"async\"  src=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Asyst.jpg\" alt=\"Asystent\" \/><\/a>\n\n<a href=\"https:\/\/www.pbc.uw.edu.pl\/view\/divisions\/BialyOrzel.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img decoding=\"async\"  src=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/BialyOrzel.jpg\" alt=\"Bia\u0142y Orze\u0142\"  \/><\/a>\n\n<a href=\"https:\/\/www.pbc.uw.edu.pl\/view\/divisions\/\/Echo.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img decoding=\"async\"  src=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Echop.jpg\" alt=\"Echo: Polish &#038; Slavic Center\"\/><\/a>\n\n<a href=\"https:\/\/www.pbc.uw.edu.pl\/view\/divisions\/Plus.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img decoding=\"async\"  src=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Plus.jpg\" alt=\"Plus\" \/><\/a>\n\n<a href=\"https:\/\/www.pbc.uw.edu.pl\/view\/divisions\/Podhalanin.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img decoding=\"async\"  src=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Podhalanin.jpg\" alt=\"Podhalanin\"\/><\/a>\n\n<a href=\"https:\/\/www.pbc.uw.edu.pl\/view\/divisions\/Polonia=5FUS.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img decoding=\"async\"  src=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/Polona.jpg\" alt=\"Polonia\"  \/><\/a>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"> <a class=\"mh-excerpt-more\" href=\"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/?page_id=1301\" title=\"Stany Zjednoczone\">[&#8230;]<\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1301","page","type-page","status-publish"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1301"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5651,"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1301\/revisions\/5651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumpolonii.uw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}