Portret Adama Mickiewicza na Judahu skale, obraz Walentego Wańkowicza

Wprawdzie oficjalne statystyki notują niewielką liczbę Polaków w Rosji, bo nie przekraczającą 100 tys., ale liczba osób o polskich korzeniach jest nieporównywalnie większa i sięga kilkuset tysięcy. Większość Polaków znalazła się w Rosji na skutek zmiany granic i pod przymusem, ale była też emigracja zarobkowa w drugiej połowie XIX w. i na początku XX w. – zwłaszcza do metropolii. Polacy zsyłani byli na słabo zaludnione tereny, szczególnie na północy i wschodzie Rosji. Po roku 1991 Polacy emigrowali do Rosji przede wszystkim z byłych republik radzieckich. W Rosji wydawane są czasopisma polonijne, publikowane polskie książki i prowadzone polskojęzyczne strony internetowe. W Rosji są również “domy polskie” i polskie kościoły.

Po roku 1991 regionalne organizacje polonijne powstały w wielu miastach Rosji: w Abakanie, Barnaule, Bijsku, Władykaukazie, Wołgogradzie, Władywostoku, Jekaterynburgu, Kazaniu, Jarosławiu, Kaliningradzie, Krasnodarze, Mineralnych Wodach, Nalczyku, Nowosybirsku, Orenburgu, Permie, Penzie, Rostowie nad Donem, Petersburgu, Samarze, Smoleńsku, Saratowie, Tomsku, Togliattim, Tiumeni i Ufie. W Rosji ukazują się czasopisma w języku polskim: „Rodacy” (Abakan), „Gazeta Petersburska” (Petersburg), „Wiadomości Polskie” (Krasnodar) i „Głos znad Pregoły” (Kaliningrad). Organizacje polonijne powołały Kongres Polaków w Rosji i utrzymują więź ze Stowarzyszeniem Wspólnota Polska.


Dziejom Polonii w Rosji poświęcone są wydane w Krasnodarze książki A. Selickiego, H. Gralâ i A. Petrovskiego. W Krasnodarze wychodzą również  Wiadomości Polskie wydawane przez Centrum “Jedność” na Kubaniu.

 

 

 

 

 

 



Związek Polaków w Kaukaskich Wodach Mineralnych wydaje kwartalnik Polonia Kaukaska.

 

 

 

 

 

 

 


Bibliografia

  • Bazylow L.: Polacy w Petersburgu, Warszawa 1984;
  • Borowczyk J.: Zesłane pokolenie : filomaci w Rosji (1824-1870), Poznań 2014;
  • Czerniakiewicz J.: Repatriacja ludności polskiej z ZSRR 1944–48, Warszawa 1987;
  • Fiel S.: Na syberyjskim trakcie : Polacy w Kraju Tiumeńskim, Warszawa 1999;
  • Iwanow M: Pierwszy naród ukarany. Polacy W Związku Radzieckim 1921-1939, Warszawa 1991;
  • Kijas A.: Polacy w Rosji od XVII wieku do 1917 roku : słownik biograficzny, Warszawa 2000;
  • Kropaczew S., Selickij A. I.: Martirolog poljakov Kubani : repressirovannye v khode “polskojj operacii” NKVD 1937–1938 gg. = Martyrologium Polaków z Kubania : represjonowani w toku “operacji polskiej” NKWD w latach 1937-1938, Krasnodar 2016;
  • Łukawski Z.: Ludność polska w Rosji 1863-1914, Wrocław 1978;
  • Polâki v Rossii: XVII-XX vv. : materialy meždunarodnoj naučnoj konferencii Krasnodar, 10-11 iûlâ 2002 g. = Polacy w Rosji: XVII-XX w. : Materiały miedzynarodowej konferencji naukowej Krasnodar, 10-11 lipca 2002 r., red. A. I. Selickij, Krasnodar 2003;
  • Polâki v Rossii : epohi i sud’by = Polacy w Rosji : epoki i losy, red H. Gralâ, A. L. Petrovskij, A. I. Selickij, Krasnodar 2009;
  • Polâki v Rossii : istoriâ i sovremennost’ = Polacy w Rosji : dzieje i współczesność, red. H. Gralâ, A. L. Petrovskij, A. I. Selickij, Krasnodar 2007;
  • Polâki v Rossii : vehi istorii = Polacy w Rosji : etapy dziejów, red. H. Gralâ, A. L. Petrovskij, A. I. Selickij, Krasnodar 2008;
  • Selickij A. I.: Polâki na Kubani : istoričeskie očerki = Polacy na Kubaniu : zarysy historyczne, Krasnodar 2008.
  • Siedlecki J.: Losy Polaków w ZSRR w Latach 1939-1986, Wrocław 1989;
  • Polonia w Rosji: historia i dzień dzisiejszy : materiały Międzynarodowej Konferencji Naukowej z okazji 10-lecia Odrodzenia Ruchu Polonijnego w Rosji (listopad 1999), red. G. B. Romanova,  Moskwa, 2000;
  • Uchodźstwo polskie w Rosji w latach I wojny światowej w świetle dokumentów, oprac. M. Korzeniowski, K. Latawiec, D. Tarasiuk, Lublin 2018;
  • Walewander E.: Polacy w Rosji mówią o sobie, Lublin 1993;
  • Wołoszyński R. W.: Polacy w Rosji 1801-1830, Warszawa 1984;
  • Żaroń P.: Ludność Polska w Związku Radzieckim w czasie II Wojny światowej, Warszawa 1990.