W roku 1870 na zamku rapperswilskim  Hrabia Plater otworzył Muzeum Narodowe Polskie, składające się z pamiątek historycznych i dzieł sztuki. Dzięki darom i legatom emigrantów przekazujących dzieła sztuki, pamiątki i militaria, archiwa i księgozbiory, skromna ekspozycja szybko rozrosła się, zajmując z czasem cały zamek.

Dzieje powstałego w ten sposób Muzeum Polskiego w Rapperswilu obejmują trzy okresy (1870–1927, 1936–1952 oraz od 1975), w których muzeum działało w różnych formach (i pod różnymi nazwami).

Na przełomie XIX i XX wieku Muzeum było największą bibliotekę polską na emigracji (posiadało ok. 100 tys. druków), z bogatym zbiorem rękopisów, w tym archiwum Wielkiej Emigracji. Zgodnie z testamentem Platera po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zbiory Muzeum Narodowego przewieziono w 1927 specjalnym pociągiem do kraju, a sam zamek przekazano do zarządu polskiemu MSZ.  W 1927 zbiory przejęło Muzeum Narodowe i Biblioteka Narodowa. Zbiory druków i rękopisów uległy zniszczeniu podczas II wojny światowej (spalone przez Niemców w gmachu Biblioteki Ordynacji Krasińskich po Powstaniu Warszawskim).

W 1936 na Zamku raperswilskim została zorganizowana wystawa współczesnej sztuki polskiej. W następnych latach (dzięki współpracy z MSZ) powstała stała ekspozycja obrazująca sztukę, życie i dorobek wolnej Polski. Powstałą w ten sposób placówkę nazwano Muzeum Polski Współczesnej.

Dzięki staraniom „Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Polskiego w Rapperswilu” w roku 1975 na nowo zostało otwarte na Zamku obecne Muzeum Polskie. Na zbiory Muzeum składają się eksponaty prezentujące związki polsko-szwajcarskie, historię polskiej emigracji, działalność Polaków w Szwajcarii, sylwetki wielkich Polaków, malarstwo polskie, polskie rzemiosło artystyczne, świadectwa kultury żydowskiej w Polsce, a także polską sztukę religijną i ludową.

Od roku 1987 w kamienicy „Burghof,” przylegającej do zamkowego wzgórza, mieszczą się biblioteka i archiwum Muzeum Polskiego. Profil księgozbioru jest dostosowany do tematyki ekspozycji muzealnej.


 

Archivum Helveto – Polonicum założył w roku 1997 pochodzący z Torunia Jacek Sygnarski – historyk i archiwista, z zamiłowania bibliotekarz, bibliofil i kolekcjoner. Kiedy w grudniu 1981 wprowadzono w Polsce stan wojenny, Sygnarscy byli w Szwajcarii i postanowili nie wracać do kraju. W kraju tym Jacek Sygnarski był bibliotekarzem w Bibliotece Albertinum u ojca Józefa Marii Bocheńskiego, a następnie pracował w Bibliotece Kantonalnej i Uniwersyteckiej we Fryburgu, gdzie zajmował się katalogowaniem książek pochodzących z Polski i krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Aktywnie uczestniczył w działalność szwajcarskiej Polonii, wspierającej antykomunistyczny ruch oporu w Polsce. W latach 1983–1989 był oficjalnym reprezentantem na Zachodzie wydawnictwa “Rytm” oraz Grup Oporu “Solidarni”. Współpracował również z innymi wydawnictwami podziemnymi takimi jak “Wers” czy “Prawy Margines”. Równocześnie z zapałem oddawał się swojej największej pasji – kolekcjonerstwu. Jeszcze w Toruniu zaczął gromadzić wydawnictwa drugiego obiegu, a także pamiątki związane z walką podziemną lat 70–tych i 80–tych XX wieku w PRL. Pozostawioną w kraju kolekcję dzięki pomocy bibliotekarzy toruńskich udało się bezpiecznie ukryć przed konfiskatą SB, a następnie w 1987 roku „przerzucić” do Szwajcarii. Na emigracji J. Sygnarski zbierał wszelkie archiwalia dokumentujące życie Polaków w Szwajcarii, a także książki dotyczące polskiej kultury i historii.

Z czasem, w niewielkim mieszkaniu Sygnarskich w Bourgillon na przedmieściach Fryburga, gdzie zbiory były gromadzone, zaczęło brakować miejsca. Tak narodził się pomysł założenia fundacji. W czerwcu 1997 roku powstało Archivum Helveto – Polonicum. Imponująca kolekcja poloniców liczy obecnie ponad 80 tys. skatalogowanych książek, 5 tys. tytułów czasopism (25 tys. woluminów), 500 tys. listów, 40 tys. zdjęć i negatywów oraz 1500 kaset magnetofonowych. Ważną część kolekcji stanowią spuścizny zasłużonych Polaków, osiadłych po wojnie w Szwajcarii. Są to akta osobowe, fotografie, rękopisy, prywatna korespondencja oraz książki. Między innymi:

  • Zbigniewa Bema (ur. 1917) – żołnierza 2 Dywizji Strzelców Pieszych internowany w Szwajcarii. Przez wiele lat był prezesem Towarzystwa Polskiego w Zurychu. W tym czasie skończył architekturę. Jest autorem ryngrafu z Matką Boską Ostrobramską, umieszczonego w kaplicy poświęconej pamięci poległych żołnierzy polskich 2 Dywizji Strzelców Pieszych na cmentarzu w Zuchwil nieopodal Solury. W 2012 roku został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski;
  • Ojca Józefa Marii Bocheńskiego (1902 – 1995) – dominikanina, logika, filozofa i sowietologa, brata pisarza Adolfa Marii Bocheńskiego oraz publicysty Aleksandra Bocheńskiego. W 1958 roku na Uniwersytecie we Fryburgu założył Instytut Europy Wschodniej. W latach 1964 – 1966 był rektorem tej uczelni. W zbiorach AHP znajdują się kopie jego dokumentów. Oryginały ks. Bocheński przekazał do Rapperswilu;
  • Zygmunta Estreichera (1917 – 1993) – muzykologa, profesora uniwersytetu w Genewie i Neuchatel. Badacza muzyki Eskimosów;
  • Jana Modzelewskiego (1873 – 1947) – fizyka, dyplomaty. W latach 1919 – 1938 poseł II Rzeczypospolitej w Szwajcarii. Zakupił w Bernie posiadłość z willą przy Elfenstrasse 20, w której do dziś znajduje się siedziba Ambasady RP w Szwajcarii;
  • Janusza Rakowskiego (1902 – 2001) – ekonomisty i prawnika. Przed II wojną światową (1935 – 1939) był dyrektorem w gabinecie ministra skarbu Eugeniusza Kwiatkowskiego. W 1939 roku przez Rumunię przedostał się do Francji, gdzie wstąpił do wojska polskiego. W 1940 roku wraz 2 Dywizją Strzelców Pieszych został internowany w Szwajcarii. Był wykładowcą w obozie uniwersyteckim w Winterthur, prezesem Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Szwajcarii (1947 – 1951), delegatem Rządu RP w Londynie na Szwajcarię (1964 – 1975);
  • Tadeusza Stryjeńskiego (1849 – 1943) – architekta, który jako pierwszy w Polsce zaczął stosować konstrukcje żelbetowe. Prowadził prace konserwatorskie w kościele św. Krzyża i w kościele Mariackim (1889 – 1891), odrestaurował willę Decjusza w 1882 oraz zaprojektował stolarkę i meble do gmachu Collegium Novum UJ. W AHP znajdują się elementy scenografii, którą przygotował do jednego z przedstawień dla teatru w Genewie;
  • Henryka Opieńskiego (1870 – 1942) – skrzypka, kompozytora i muzykologa, który przyjaźnił się ze Stanisławem Wyspiańskim i Józefem Mehofferem. Trafiły do AHP po likwidacji muzeum Opieńskiego w Morges.

Fundacja posiada bogatą kolekcją archiwaliów dokumentujących losy 2 Dywizji Strzelców Pieszych gen. Bronisława Prugara–Ketlinga, internowanych w Szwajcarii w czerwcu 1940 roku, w tym: fotografie, pamiętniki, wiersze, teksty piosenek, pocztówki i płyty z kolędami przedstawiające codzienne życie żołnierzy w obozie, naukę, pracę, czy spędzanie czasu wolnego. Pośród tych archiwaliów znajdują się również kompletne wydania redagowanych przez nich gazet m.in. „Gońca obozowego”, czy „Myśli obozowej”. Na podstawie zgromadzonych dokumentów powstała komputerowa baza danych nazwisk wojskowych internowanych w Szwajcarii, która na bieżąco jest uzupełniana. Zeskanowane publikacje ze zbiorów AHP są systematycznie udostępniane na stronach Polonijnej Biblioteki Cyfrowej. Obecnie prezentowane są roczniki dwóch czasopism: Pod Prąd, wydawanego przez żołnierzy internowanych w Szwajcarii oraz Horyzontów – wydawanego we Fryburgu w Szwajcarii miesięcznika poświęconego kulturze.