Siedziba Biblioteki Polskiej w Paryżu na wyspie św. Ludwika, przy Quai d’Orléans

Biblioteka Polska w Paryżu (fr. Bibliothèque Polonaise de Paris) została założona w 1838 z inicjatywy  Karola Sienkiewicza, który doprowadził do połączenia już istniejących księgozbiorów wydziału historycznego i statystycznego Towarzystwa Literackiego Polskiego oraz Towarzystwa Pomocy Naukowej. Celem Biblioteki było  zbieranie ocalałych książek,  archiwów i pamiątek narodowych.   Biblioteka została uroczyście otwarta  24 marca 1839. Zarządzała nią  Rada Biblioteczna, w której skład wchodziło ośmiu delegatów. Dożywotnim prezesem został ks. Adam Jerzy Czartoryski, a funkcje sekretarza, bibliotekarza i kasjera pełnił Karol Sienkiewicz. Na potrzeby placówki zakupiono  (1853) czteropiętrową kamienicę na wyspie św. Ludwika przy Quai d’Orléans w 6. dzielnicy Paryża.

Zbiory Biblioteki Polskiej  w 1845 to  15 tys. tomów, w 1848 wzrosły do ok. 20 tys. książek. W 1914 księgozbiór liczył 100 tys. książek. W 1939 zbiory obejmowały 145 tys. książek, 1000 rękopisów, 12 tys. rycin, 2800 atlasów i map oraz 20 tys. dokumentów dotyczących historii Polski. W 1989 księgozbiór liczył ok. 220 000 woluminów, w tym ok. 5 000 map polskich i 7 000 rycin od XVI do XX wieku, jak również kolekcję Towarzystwa Historyczno-Literackiego. O zbiorach Biblioteki Polskiej w Paryżu pisał Władysław Mickiewicz, najstarszy syn Adama Mickiewicza, założyciel pisma emigracyjnego L’Espérance i Księgarni Luksemburskiej, promujący we Francji dzieła pisarzy polskich.

W 1893 r. zarządzanie Biblioteką zostało przekazane w ręce Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie. Od 1903 przy Bibliotece Polskiej funkcjonuje Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu. W chwili obecnej (po ustaleniach z roku 2004) Biblioteka jest wspólnie prowadzona przez Polską Akademią Umiejętności (PAU) i Towarzystwo Historyczno-Literackie.

W roku 2013 r. Biblioteka Polska, Towarzystwo Historyczno-Literackie w Paryżu i Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu zostały wpisane przez UNESCO do Rejestru Pamięci Świata.


„Les Amis de la Pologne”

 

 

 

Rosa Bailly

W latach 1919–1940 wychodziło we Francji czasopismo „Les Amis de la Pologne” (“Przyjaciele Polski”). Redagowane przez Francuzów pismo było organem towarzystwa o tej samej nazwie, założonego przez Rosę Bailly (1890-1976). R. Bailly – znana także pod pseudonimem Rosa Dufour-Bailly oraz Aimée Dufour była francuska pisarką, dziennikarką i poetką zakochaną w kulturze i literaturze polskiej. Pismo szczególnie istotną rolę odegrało po wrześniu 1939. Ukazał się w nim m.in. manifest piętnujący zbrodnie niemieckie w Polsce, podpisany przez francuskich intelektualistów, takich jak Georges Duhamel, Emile Picard, Jules Romains i Paul Valéry. Rosa Bailly zorganizowała też głośną wystawę zdjęć fotograficznych Warszawa w Gruzach na Polach Elizejskich. Były to zdjęcia z oblężonej we wrześniu 1939 roku Warszawy.

 

 


Polonijna Biblioteka Cyfrowa udostępnia następujące tytuły prasy polonijnej wydawanej we Francji:

“Echo de la Polonia” z lat 2005-2016.

 

 

 

 
 

“Les Amis de la Pologne” z lat 1921-1932.

 

 

 

 

“Notre Pologne” z lat 1931-1939.

 

 

 
 
 

“Wiarus Polski” z lat: 1943-1944; 1958-1961.

 

 

 

 
 
 

“Żołnierz Polski we Francji” z roku 1939.

 

 

 

 
 


Nie tylko emigracja polityczna…

Aprile S., Laurent M, Ponty J.: Polonaises aux champs : lettres de femmes immigrées dans les campagnes françaises (1930-1935), Paris 2015.

 

 

 

 
 


Bibliografia

  • Aprile S., Laurent M, Ponty J.: Polonaises aux champs : lettres de femmes immigrées dans les campagnes françaises (1930-1935), Paris 2015;
  • Drozdowski M. M.: Polskie środowisko literackie we Francji w latach 1939-1940, Warszawa 1991;
  • Bobrowska-Jakubowska E.:  Artyści polscy we Francji w latach 1890-1918 : wspólnoty i indywidualności, Warszawa 2004;
  • Dacka-Górzyńska I. M., Górzyński S., Ugniewski P.: Polacy pochowani na cmentarzu w Montrésor = Les Polonais entrrés au cimetiere de Montrésor, Warszawa 2008;
  • Dacka-Górzyńska I. M., Górzyński S.: Polacy pochowani na cmentarzach Nicei i Mentony, Warszawa 2015;
  • Giedroyc J.: Autobiografia na cztery ręce, oprac. K. Pomian, Warszawa 2006;
  • Gmurczyk-Wrońska M., Wroński A.: Inskrypcje grobów polskich na cmentarzach w Paryżu – Saint Ouen = Les inscriptions des tombes polonaises dans les cimetières de Paris – Saint Ouen, Warszawa 1994;
  • Gmurczyk-Wrońska M.: Polacy we Francji w latach 1871-1914 : społeczność polska i jej podstawy materialne, Warszawa 1996;
  • Inskrypcje grobów polskich na cmentarzach w Paryżu – Montmartre, Saint Vincent, Batignolles = Les inscriptions des tombes polonaises dans les cimetières à Paris – Montmartre du Nord, Saint Vincent, Batignolles, oprac. A. Biernat, S. Górzyński, P. Ugniewski ; pod red. A. Biernata, Warszawa 1986;
  • Inskrypcje grobów polskich na cmentarzach w Paryżu – Montparnasse = Inscriptions des tombes polonaises dans les cimetières de Paris – Montparnasse (du Sud), red. M. Gmurczyk-Wrońska, A. Wroński ; przy współpr. Andrzeja Biernata, Warszawa 1991;
  • Inskrypcje grobów polskich na cmentarzach w Paryżu – Neuilly, Vaugirard, Montrouge, Clichy, Gentilly, Grenelle = Inscriptions des tombes polonaises dans les cimetières de Paris – Neuilly, Vaugirard, Montrouge, Clichy, Gentilly, Grenelle, red. M. Gmurczyk-Wrońska, A. Wroński, Warszawa 1992;
  • Inskrypcje grobów polskich na cmentarzach w Paryżu – Père Lachaise = Inscriptions des tombes polonaises dans les cimetières de Paris – Père Lachaise (de l’Est), oprac. A. Biernat, S. Górzyński, P. Ugniewski ; pod red. A. Biernata, Warszawa 1991;
  • Les besoins en information de la Polonia, réd. D. Kuźmina, I. Pugacewicz, Varsovie 2010;
  • Libella, Galerie Lambert : szkice i wspomnienia, red. M. A. Supruniuk, Toruń 1998;
  • Kompendium biograficzno-informacyjne Wielkiej Emigracji 1831-1900 : na podstawie spisów, sprawozdań emigracyjnych, nekrologów prasowych, prac o nekropoliach, wspomnień itp., oprac. Z. Sudolski, Warszawa 2011;
  • Konarska B.: Polskie drogi emigracyjne : emigranci polscy na studiach we Francji w latach 1832-1848, Warszawa 1986;
  • Kubicki K.: W kręgu Karola Sienkiewicza (1793-1860) : przyjaciele i znajomi w kraju i na emigracji, Tolkmicko 2010;
  • Patrimoine polonais en France : protection, axes de recherche, réd. D. Kuźmina, I. Pugacewicz, Varsovie 2011;
  • Pachowicz A.: Towarzystwo Opieki nad Polakami we Francji 1941-1944, Toruń 2013;
  • Pezda J.: Historia Biblioteki Polskiej w Paryżu w latach 1838-1893, Kraków 2013;
  • Polacy pochowani na cmentarzu Montmartre oraz Saint-Vincent i Batignoles w Paryżu, red. A. Biernat, S. Górzyński, Warszawa 2009;
  • Promotion et communication culturelle de l’immigration Polonaise a travers le patrimoine national, réd. D. Kuźmina, I. Pugacewicz, Varsovie 2014;
  • Pugacewicz I. H.: Batignolles 1842-1874 : edukacja Wielkiej Emigracji, Warszawa 2017;
  • Seroka K.: Biblioteka Polska w Paryżu (1838-1871) : studium bibliologiczne, Warszawa 2017;
  • Śladkowski W.: Polacy we Francji, Lublin 1986;
  • Świadectwa obecności : polskie życie artystyczne we Francji w latach 1900-1939 : diariusz wydarzeń z wyborem tekstów. Cz. 1, Lata 1900-1921 oprac. A. Wierzbicka, Warszawa 2012.
  • Żebrowski M.: Dzieje sporu : “Kultura” w emigracyjnej debacie publicznej lat 1947-1956, Warszawa 2007.